15 sierpnia jest Świętem Wojska Polskiego od 1992 roku. Sejm przywrócił tę datę ustawą z 30 lipca 1992 roku, nawiązując do przedwojennego Święta Żołnierza ustanowionego w 1923 roku. Dzień wybrano dla upamiętnienia zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej z 1920 roku.
Dlaczego Święto Wojska Polskiego przypada 15 sierpnia?
Data nawiązuje do decydującej fazy Bitwy Warszawskiej, stoczonej podczas wojny polsko-bolszewickiej w sierpniu 1920 roku. Szczególne znaczenie miało polskie kontruderzenie znad Wieprza, rozpoczęte 16 sierpnia pod dowództwem marszałka Józefa Piłsudskiego. Działania te odwróciły losy walk i doprowadziły do odparcia Armii Czerwonej.
Zwycięstwo miało znaczenie nie tylko dla obrony niepodległości Polski. Zatrzymało także marsz bolszewików na zachód i ograniczyło możliwość rozszerzenia rewolucji komunistycznej na inne państwa Europy. Dlatego 15 sierpnia stał się datą o silnej symbolice wojskowej i państwowej:
- upamiętnia zwycięstwo Wojska Polskiego w Bitwie Warszawskiej;
- przypomina o obronie odrodzonej Polski przed bolszewicką ekspansją;
- odnosi się do strategicznego kontruderzenia znad Wieprza;
- podkreśla tradycję służby żołnierzy na rzecz niepodległości państwa.
Święto Żołnierza przed II wojną światową
Obecne Święto Wojska Polskiego ma poprzednika w postaci Święta Żołnierza. Ustanowiono je w 1923 roku na rozkaz ministra spraw wojskowych, generała Stanisława Szeptyckiego. Jego termin przypadał 15 sierpnia, ponieważ święto miało upamiętniać zwycięstwo nad bolszewikami w Bitwie Warszawskiej.
Po II wojnie światowej tradycja ta została przerwana przez władze komunistyczne. W PRL eksponowano inne wydarzenia historyczne, związane z obecnością Związku Radzieckiego i podporządkowanym mu wojskiem. Z tego powodu zmieniono zarówno nazwę, jak i datę wojskowego święta.
Jak zmieniała się data święta wojskowego?
Chronologia pokazuje, że 15 sierpnia nie było nieprzerwanie oficjalnym terminem obchodów. W historii Polski święto wojskowe kilkakrotnie zmieniało nazwę i datę:
| Okres | Data święta | Nazwa lub powód wyboru daty |
|---|---|---|
| 1923–1947 | 15 sierpnia | Święto Żołnierza, ustanowione dla upamiętnienia zwycięstwa w Bitwie Warszawskiej |
| 1947–1950 | 9 maja | Rocznica zakończenia II wojny światowej w Europie |
| 1950–1992 | 12 października | Dzień Wojska Polskiego, związany z rocznicą bitwy pod Lenino i 1. Dywizją Piechoty im. Tadeusza Kościuszki |
| Od 1992 roku | 15 sierpnia | Powrót do tradycji Święta Żołnierza i upamiętnienia Bitwy Warszawskiej |
Przesunięcie obchodów na 12 października miało podłoże polityczne. Bitwa pod Lenino, stoczona w 1943 roku przez 1. Dywizję Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, była przedstawiana jako symbol początku szlaku bojowego ludowego Wojska Polskiego u boku Armii Czerwonej. Jednocześnie data 15 sierpnia przypominała o zwycięstwie nad bolszewikami, dlatego nie pasowała do oficjalnej narracji PRL.
Ustawa z 30 lipca 1992 roku przywróciła obchody Święta Wojska Polskiego 15 sierpnia. Był to powrót do tradycji II Rzeczypospolitej, a nie ustanowienie zupełnie nowej daty. Od 2022 roku kwestie związane z obchodami reguluje także ustawa o obronie Ojczyzny.
Co oznacza święto dzisiaj?
15 sierpnia łączy pamięć o Bitwie Warszawskiej z szerszym hołdem dla polskich żołnierzy walczących na różnych frontach. Współczesne święto przypomina zarówno o historycznej obronie niepodległości, jak i o obecnych zadaniach Wojska Polskiego, w tym służbie w ramach NATO oraz udziałach w misjach międzynarodowych.
