Niemieckie bombowce z czasów II wojny światowej tworzyły zróżnicowaną flotę Luftwaffe. Obejmowały zarówno wyspecjalizowane bombowce nurkujące, takie jak Junkers Ju 87, jak i dwusilnikowe maszyny horyzontalne – Heinkel He 111, Dornier Do 17 oraz Junkers Ju 88. Początkowo podporządkowano je przede wszystkim bliskiemu wsparciu wojsk lądowych i działaniom Blitzkriegu, lecz z czasem ich zadania oraz konfiguracje zmieniały się wraz z przebiegiem wojny.
Główne kategorie niemieckich bombowców
Różnice między tymi samolotami wynikały przede wszystkim ze sposobu wykonywania ataku i rodzaju przewidzianej misji. Bombowiec nurkujący zrzucał ładunek podczas stromego lotu w dół, co ułatwiało precyzyjne rażenie pojedynczych celów. Bombowiec horyzontalny atakował z lotu poziomego, przenosząc zwykle większy ładunek na dalszą odległość.
Najważniejsze grupy używane przez Luftwaffe można uporządkować następująco:
- Bombowce nurkujące – Junkers Ju 87, znany jako Stukas, przeznaczony do precyzyjnego atakowania pozycji artylerii, kolumn wojsk i umocnień.
- Lekkie i średnie bombowce horyzontalne – Dornier Do 17, początkowo projektowany jako samolot rozpoznawczy, a następnie przystosowany do przenoszenia bomb.
- Maszyny wielozadaniowe – Heinkel He 111 i Junkers Ju 88, wykorzystywane między innymi do bombardowania, rozpoznania, ataków torpedowych oraz działań przeciw żegludze.
Podział ten nie był całkowicie sztywny. W miarę rozwoju wojny poszczególne konstrukcje otrzymywały nowe wyposażenie i wykonywały zadania inne niż te, dla których je zaprojektowano.
Najważniejsze modele i ich parametry
Dane techniczne zależały od wersji samolotu, rodzaju zabieranego uzbrojenia i profilu misji. W tabeli podano wartości orientacyjne, które pomagają uchwycić różnice między głównymi konstrukcjami, a nie jedną niezmienną specyfikację każdego wariantu.
| Model | Główna rola | Maksymalny udźwig bomb | Zasięg |
|---|---|---|---|
| Heinkel He 111 | Średni bombowiec horyzontalny | około 2 000 kg | około 2 000 km |
| Junkers Ju 88 | Bombowiec wielozadaniowy | około 3 000 kg | około 2 400 km |
| Dornier Do 17 | Lekki bombowiec i samolot rozpoznawczy | około 1 000 kg | około 1 600 km |
| Junkers Ju 87 | Bombowiec nurkujący | około 500 kg | około 800 km |
Wartości dla Ju 87 są szczególnie zależne od wersji i konfiguracji. Jego przewaga nie polegała na dużym udźwigu ani dalekim zasięgu, lecz na możliwości precyzyjnego ataku na wskazany cel.
Od „latającego ołówka” do Ju 88
Dornier Do 17 otrzymał przydomek „latający ołówek” ze względu na smukły, wąski kadłub. Konstrukcję opracowano pierwotnie jako szybki samolot rozpoznawczy. Luftwaffe dostosowała ją później do roli lekkiego bombowca, instalując komory bombowe i stanowiska uzbrojenia obronnego.
Smukła sylwetka ograniczała ilość zabieranego ładunku, ale pomagała osiągać wysoką jak na swoje czasy prędkość. Do 17 wykorzystywano także do rozpoznania, ponieważ jego osiągi mogły utrudniać przechwycenie. W późniejszym okresie konstrukcja ustępowała jednak nowszym i bardziej elastycznym samolotom.
Heinkel He 111 miał większy kadłub i udźwig niż Do 17, dlatego lepiej nadawał się do bombardowania celów położonych dalej od własnych lotnisk. Był jednym z podstawowych bombowców Luftwaffe na początku wojny. W kolejnych latach używano go także w zadaniach transportowych, rozpoznawczych i przeciw żegludze.
Największą wszechstronnością wyróżniał się Junkers Ju 88. Samolot od początku projektowano jako szybką maszynę bombową, lecz jego konstrukcja pozwalała tworzyć liczne odmiany. Ju 88 występował jako bombowiec horyzontalny, bombowiec nurkujący, samolot rozpoznawczy, nocny myśliwiec oraz nosiciel uzbrojenia przeciw okrętom.
Ta elastyczność wynikała między innymi z mocnej konstrukcji, dobrych osiągów i możliwości zabudowy różnego wyposażenia. Ju 88 mógł przenosić większy ładunek niż Do 17, a jednocześnie pozostawał użyteczny w misjach wymagających szybkości i stosunkowo dużego zasięgu. Nie oznaczało to, że był najlepszy w każdej roli, lecz ograniczało potrzebę opracowywania osobnej konstrukcji dla każdego zadania.
Bombowce Luftwaffe w kampaniach 1939 i 1940 roku
Podczas kampanii w Polsce w 1939 roku niemieckie lotnictwo bombowe działało w ścisłym powiązaniu z wojskami lądowymi. Ju 87 atakowały wybrane cele punktowe, natomiast He 111, Do 17 i inne maszyny horyzontalne wykonywały naloty na lotniska, węzły komunikacyjne oraz pozycje wojsk.
W czasie Bitwy o Anglię w 1940 roku bombowce Luftwaffe musiały działać w warunkach znacznie trudniejszych niż podczas wcześniejszych kampanii. Operacje nad kanałem La Manche i Wielką Brytanią wymagały pokonywania większych odległości, a niemieckie załogi spotykały się z silną obroną powietrzną. Ograniczony zasięg części bombowców utrudniał eskortę i zmniejszał czas przebywania nad celem.
W trakcie bitwy zmieniały się zarówno cele, jak i sposób prowadzenia nalotów. Początkowe ataki na infrastrukturę wojskową stopniowo ustępowały bombardowaniom brytyjskich miast. Do 17 uczestniczył w tych działaniach, a jeden z jego wraków, zestrzelony podczas Bitwy o Anglię, po dziesięcioleciach spędzonych na dnie kanału La Manche został wydobyty przez pracowników muzeum w Hendon. Zachowany egzemplarz stał się cennym świadectwem historii tego modelu.
Niemiecki bombowiec z czasów II wojny światowej nie oznacza więc jednej konkretnej konstrukcji. Ju 87, Do 17, He 111 i Ju 88 reprezentowały odmienne założenia, od precyzyjnego bombardowania nurkującego po wielozadaniowe działania dalekiego zasięgu. Ich rozwój pokazał, jak szybko lotnictwo musiało dostosowywać się do zmieniającej się taktyki, obrony przeciwlotniczej i charakteru wojny powietrznej.
