Pocisk przeciwpancerny 75 mm to amunicja artyleryjska używana przede wszystkim podczas II wojny światowej w działach przeciwpancernych i czołgach. Znaleziony dziś przedmiot tego typu należy traktować jako potencjalny niewybuch – nie wolno go dotykać, przenosić ani samodzielnie sprawdzać. Trzeba oddalić się, zabezpieczyć miejsce i powiadomić Policję.
Dlaczego pociski 75 mm są wciąż znajdowane?
Kaliber 75 mm był szeroko stosowany w uzbrojeniu państw uczestniczących w II wojnie światowej. Amunicję tego rodzaju wykorzystywały między innymi niemieckie działa przeciwpancerne PaK 40 oraz czołgi Panzer IV i Panther. W rejonach dawnych walk, stanowisk ogniowych, magazynów i tras przemarszu wojsk pociski mogły pozostać w ziemi przez dziesięciolecia.
Takie znaleziska pojawiają się podczas prac polowych, budowlanych, rozbiórkowych i leśnych. Przykładem są przypadki odnalezienia pocisków w czasie przygotowywania posesji pod budowę albo podczas uprawy pola. Zardzewiały przedmiot oblepiony ziemią nie jest jednak pamiątką historyczną, lecz może być nadal niebezpiecznym materiałem wybuchowym.
Czym charakteryzuje się pocisk przeciwpancerny 75 mm?
Określenie „75 mm” odnosi się do kalibru, czyli nominalnej średnicy pocisku. Nie oznacza jednego, ściśle określonego modelu. W tym kalibrze powstawały różne konstrukcje przeznaczone do zwalczania pojazdów opancerzonych.
Niemieckie oznaczenie Panzergranate oznacza pocisk przeciwpancerny. W źródłach dotyczących znalezisk pojawia się między innymi Panzergranate Patrone 38. W przypadku niemieckiej amunicji 75 mm spotyka się też oznaczenia Pzgr. 39 i Pzgr. 40, które wskazują na odmienne rozwiązania konstrukcyjne i przeznaczenie bojowe:
- Pzgr. 39 – pocisk przeciwpancerny z czepcem balistycznym i ochronnym, klasyfikowany jako APCBC. Konstrukcja miała łączyć zdolność przebijania pancerza z korzystniejszymi właściwościami lotu.
- Pzgr. 40 – pocisk podkalibrowy typu APCR, wykorzystujący ciężki rdzeń o mniejszej średnicy niż kaliber lufy. Był przeznaczony do zwiększania zdolności penetracji w określonych warunkach.
- Pociski pełnokalibrowe – miały średnicę zbliżoną do kalibru działa i mogły zawierać elementy wybuchowe oraz zapalnik, dlatego ich wygląd nie pozwala bezpiecznie ocenić stanu.
- Odmiany różnych armii – podobny kaliber stosowano w wielu konstrukcjach, więc bez oględzin specjalisty nie należy przesądzać, jaki model znaleziono.
Różnice między tymi typami są istotne dla historyków i saperów, ale nie zmieniają zasad postępowania. Każdy przedmiot przypominający amunicję należy pozostawić w miejscu znalezienia.
Co zrobić po znalezieniu niewybuchu?
UWAGA: Każdy znaleziony pocisk jest śmiertelnie niebezpieczny, bez względu na jego wygląd czy stopień korozji. Upływ czasu, wilgoć i rdza nie dają podstaw do uznania amunicji za nieaktywną. Uszkodzenie obudowy może wręcz zwiększać nieprzewidywalność przedmiotu.
Nie próbuj oczyszczać pocisku z ziemi, odkopywać go, podnosić, przenosić ani wrzucać do ognia lub wody. Nie sprawdzaj też, czy przedmiot jest pusty. Ocena rodzaju i stanu amunicji należy do policjantów z rozpoznania minersko-pirotechnicznego oraz patrolu saperskiego.
Po zauważeniu przedmiotu przypominającego pocisk wykonaj następujące czynności:
- Nie dotykaj znaleziska i natychmiast przerwij pracę w jego pobliżu.
- Oddal się tą samą drogą, którą dotarłeś do miejsca, bez poruszania ziemi i przedmiotu.
- Zabezpiecz teren przed dostępem ludzi i zwierząt, zachowując bezpieczny dystans. Jeśli możesz zrobić to bez zbliżania się do znaleziska, oznacz miejsce z daleka.
- Powiadom Policję, podając dokładną lokalizację oraz opis przedmiotu. Następnie czekaj na służby w bezpiecznym miejscu i nie wracaj do znaleziska.
Policja może zabezpieczyć teren do czasu przyjazdu patrolu saperskiego. Saperzy przejmują amunicję i decydują o sposobie jej neutralizacji. Nie należy samodzielnie przewozić pocisku na komisariat ani przynosić go do żadnej instytucji.
Historia pocisków 75 mm pokazuje skalę działań wojennych prowadzonych w Europie, ale znalezisko nie powinno być traktowane jako okaz do samodzielnego badania. W razie kontaktu z niewybuchem najważniejsze są dystans, ostrzeżenie innych osób i szybkie wezwanie wyspecjalizowanych służb.
