Jak działa pocisk zapalający?

Czym jest pocisk zapalający?

To specjalistyczny rodzaj amunicji, którego działanie nie polega wyłącznie na przebiciu celu. Podczas trafienia część energii kinetycznej pocisku zamienia się w ciepło. Gdy uderzenie ma odpowiednią siłę, temperatura w obrębie pocisku i jego ładunku zapalającego wzrasta na tyle, aby rozpocząć reakcję chemiczną i wywołać płomień.

Mechanizm zależy od prędkości uderzenia, kąta trafienia oraz wytrzymałości przeszkody. Pocisk zapalający nie musi zadziałać przy kontakcie z każdą powierzchnią. Zbyt miękka przeszkoda może nie spowodować dostatecznej deformacji pocisku, a zbyt mała energia uderzenia nie zapewni warunków potrzebnych do inicjacji ładunku.

Z czego składa się pocisk zapalający?

Budowa zależy od konkretnego typu amunicji, ale podstawowe elementy pełnią podobne funkcje:

• Płaszcz – zewnętrzna część pocisku, która nadaje mu kształt i chroni elementy wewnętrzne.
• Rdzeń – element przenoszący energię na przeszkodę, często stalowy w pociskach przeciwpancernych.
• Ładunek zapalający – materiał umieszczony w przedniej części pocisku albo za rdzeniem, przeznaczony do wywołania płomienia.
• Element smugowy – występuje w odmianach smugowych i pozwala obserwować tor lotu pocisku.

W klasycznym pocisku zapalającym nie stosuje się zapalnika działającego jak w pocisku wybuchowym. Inicjacja następuje wskutek warunków powstałych podczas uderzenia, przede wszystkim deformacji, zgniatania i nagrzania elementów pocisku.

Jak przebiega zapłon przy uderzeniu?

Proces można przedstawić jako sekwencję kilku powiązanych zjawisk:

1. Pocisk uderza w przeszkodę, na przykład cienki pancerz lub element konstrukcyjny.
2. Pod wpływem oporu materiału płaszcz i rdzeń ulegają gwałtownemu odkształceniu. W pociskach przeciwpancernych rdzeń może przejąć znaczną część obciążenia.
3. Energia ruchu zostaje skupiona w małej objętości. Zgniatanie, tarcie i deformacja powodują wydzielenie ciepła.
4. Temperatura w pobliżu ładunku zapalającego osiąga wartość wystarczającą do rozpoczęcia reakcji chemicznej.
5. Ładunek zapalający zapala się, a powstały płomień może oddziaływać na paliwo lub inny materiał palny znajdujący się za przeszkodą.

Nie jest to działanie automatyczne. Jeśli pocisk trafi w mało wytrzymały materiał, może pozostać w dużej mierze nienaruszony. W takim przypadku deformacja i nagrzanie są zbyt małe, aby uruchomić ładunek. Z tego powodu pocisk zapalający może nie wywołać efektu zapalającego przy trafieniu w miękkie podłoże lub przy znacznym spadku prędkości.

B-32 i BZT – czym różnią się te pociski?

Właściwości zapalające mogą być połączone z innymi funkcjami. Pocisk B-32 jest odmianą przeciwpancerno-zapalającą. Jego konstrukcja służy do przebijania cienkiego pancerza i zapalania paliwa znajdującego się za nim. BZT łączy działanie przeciwpancerne i zapalające z elementem smugowym, który ułatwia obserwowanie toru lotu.

Przykładem takiego zastosowania była amunicja 12,7 mm TKB-063 używana w kontekście karabinów JakB-12,7 montowanych na śmigłowcach Mi-24D. W tym zestawieniu B-32 pełnił funkcję przeciwpancerno-zapalającą, natomiast BZT dodawał możliwość śledzenia toru lotu. Smuga nie zastępuje ładunku zapalającego, ponieważ odpowiada za inne zadanie.

Najważniejsza zasada pozostaje taka sama: pocisk zapalający potrzebuje odpowiednio silnego i charakterystycznego uderzenia. Dopiero deformacja przeszkody i związane z nią wydzielenie ciepła mogą uruchomić ładunek, dlatego kontakt z dowolnym celem nie oznacza automatycznego zapłonu.