HIMARS wykorzystuje precyzyjnie naprowadzane rakiety GMLRS i może razić pojedyncze cele z dużą dokładnością. BM-30 Smiercz przenosi większą salwę cięższych pocisków kalibru 300 mm, ale jego starsza, podstawowa amunicja służy przede wszystkim do rażenia obszarowego. Nie ma więc jednego zwycięzcy tego porównania – przewaga zależy od rodzaju celu, dostępnego rozpoznania i użytej amunicji.
HIMARS vs Smiercz – najważniejsze parametry
| Cecha | HIMARS | BM-30 Smiercz |
|---|---|---|
| Kaliber | 227 mm dla GMLRS, 610 mm dla ATACMS | 300 mm |
| Liczba prowadnic lub rakiet | 6 rakiet GMLRS albo 1 pocisk ATACMS | 12 rakiet |
| Zasięg | GMLRS zwykle około 70–80 km, ATACMS do około 300 km | Starsze rakiety około 70 km, 9M528 około 90 km, deklarowane możliwości nowszych pocisków sięgają około 120 km |
| Naprowadzanie | INS z korektą GPS w GMLRS i ATACMS | Starsze rakiety zasadniczo niekierowane, z ograniczoną korekcją rozrzutu |
| Nośnik | Kołowy, lekki, przystosowany między innymi do transportu samolotem C-130 | Kołowy, ciężki nośnik 8×8 MAZ-543M |
Podane wartości dotyczą różnych wersji amunicji, dlatego proste zestawianie maksymalnego zasięgu wyrzutni może prowadzić do błędnych wniosków. HIMARS jest przede wszystkim systemem rodziny amunicji GMLRS, natomiast jego możliwości rosną po zastosowaniu pocisku ATACMS. W przypadku Smiercza trzeba odróżnić starsze rakiety niekierowane od nowszych konstrukcji, których deklarowane parametry nie zawsze są niezależnie potwierdzone.
Precyzja kontra rażenie obszarowe
Najważniejsza różnica między systemami dotyczy sposobu wykorzystania ognia. GMLRS dla HIMARS jest naprowadzany bezwładnościowo z korektą GPS. Dzięki temu pojedyncza rakieta może być skierowana na konkretny obiekt, taki jak stanowisko dowodzenia, skład amunicji, węzeł logistyczny albo element obrony powietrznej. Wymaga to jednak wiarygodnych współrzędnych i sprawnego rozpoznania.
Smiercz został zaprojektowany z innym założeniem. Dwanaście rakiet kalibru 300 mm tworzy dużą salwę, która może pokryć ogniem zgrupowanie wojsk, stanowiska artylerii lub rozległy obszar. Poszczególne pociski nie muszą trafić dokładnie w jeden punkt, ponieważ skuteczność wynika z liczby efektorów i powierzchni rażenia.
W praktyce HIMARS może osiągnąć zamierzony efekt mniejszą liczbą rakiet, szczególnie przeciwko celom punktowym. Smiercz oferuje natomiast większą masę jednorazowej salwy i może być bardziej przydatny wtedy, gdy dokładne wskazanie pojedynczego celu jest trudne, a celem jest całe zgrupowanie lub rejon koncentracji.
Najważniejsze zalety i ograniczenia obu rozwiązań można ująć następująco:
- HIMARS – wysoka celność amunicji GMLRS, małe zużycie rakiet na cel punktowy, możliwość użycia ATACMS i duża elastyczność operacyjna.
- HIMARS – mniejsza liczba rakiet w pojedynczym zasobniku oraz silna zależność od jakości rozpoznania, łączności i dostaw drogiej amunicji kierowanej.
- Smiercz – dwanaście ciężkich rakiet w salwie, kaliber 300 mm i duża zdolność do nasycania ogniem rozległych celów.
- Smiercz – większy rozrzut starszych rakiet niekierowanych, cięższy zestaw oraz mniejsza efektywność przeciwko małym celom punktowym.
Nie należy przy tym utożsamiać wszystkich rakiet Smiercza z amunicją całkowicie pozbawioną możliwości korekcji. Nowsze rosyjskie i pochodne ukraińskie konstrukcje mogą mieć inne właściwości. Przykładem jest Wilcha-M, rozwinięcie rodziny rakiet kalibru 300 mm, której przypisuje się naprowadzanie satelitarne i zasięg około 110 km. Nie zmienia to jednak charakteru klasycznego BM-30 Smiercz, kojarzonego przede wszystkim z ciężką salwą obszarową.
Jaką rolę pełnią GMLRS i ATACMS?
Podstawową amunicją HIMARS są rakiety GMLRS kalibru 227 mm. Ich zasięg w zależności od wersji wynosi około 70–80 km, a naprowadzanie INS/GPS pozwala zwalczać cele o znanych współrzędnych. Wyrzutnia może odpalić sześć takich rakiet z jednego kontenera.
ATACMS zmienia profil działania systemu. To pojedynczy pocisk balistyczny kalibru 610 mm o zasięgu sięgającym około 300 km. HIMARS przenosi jeden ATACMS zamiast zasobnika sześciu rakiet GMLRS. Otrzymuje wtedy zdolność rażenia celów głęboko na zapleczu przeciwnika, ale kosztem mniejszej liczby efektorów i wyższej ceny pojedynczego strzału.
W Smierczu porównanie z HIMARS-em zależy od konkretnej rakiety. Standardowe, starsze pociski 9M55 miały zasięg około 70 km i były niekierowane. Rakiety 9M528 są wskazywane jako efektory o zasięgu około 90 km, a dla 9M542 pojawiają się deklaracje sięgające około 120 km. Te ostatnie wartości należy traktować ostrożnie, ponieważ dane dotyczące najnowszej rosyjskiej amunicji nie zawsze mają niezależne potwierdzenie.
Mobilność i przeżywalność na polu walki
Oba systemy muszą stosować zasadę shoot-and-scoot, czyli szybkie opuszczenie stanowiska po wykonaniu zadania ogniowego. Współczesne rozpoznanie bezzałogowe, radary artyleryjskie i środki rozpoznania elektronicznego skracają czas, w którym bateria może pozostać w jednym miejscu bez ryzyka ognia kontrbateryjnego.
HIMARS korzysta z lżejszego podwozia kołowego i jednej kasety startowej. Ułatwia to transport drogowy, przerzut między stanowiskami oraz przewóz lotniczy. Mniejsza masa nie oznacza automatycznie pełnej przewagi w każdych warunkach, ale upraszcza logistykę i pozwala szybciej reagować na zmianę sytuacji.
Smiercz jest większy i cięższy, lecz jego podwozie 8×8 zapewnia mobilność taktyczną na drogach i w terenie. Problemem pozostaje transport, obsługa ciężkich rakiet oraz czas potrzebny na uzupełnienie amunicji. Zyskiem jest za to większa salwa z pojedynczej wyrzutni.
W obu przypadkach sama wyrzutnia nie wystarcza do prowadzenia skutecznych działań. Potrzebne są wozy transportowo-załadowcze, rozpoznanie, łączność, zabezpieczenie techniczne i sprawny system dowodzenia. HIMARS może lepiej wykorzystać precyzję tylko wtedy, gdy dane o celu są aktualne. Smiercz nie zrekompensuje braku rozpoznania samą liczbą rakiet, jeśli cel zmieni pozycję przed zakończeniem salwy.
Który system sprawdza się lepiej?
HIMARS ma przewagę w precyzyjnym zwalczaniu celów punktowych, elastyczności amunicji i mobilności logistycznej. Smiercz jest korzystniejszy w zadaniach wymagających nasycenia ogniem większego obszaru oraz użycia ciężkiej salwy. Ostateczny efekt zależy nie tylko od parametrów wyrzutni, lecz także od rozpoznania, łączności, zapasu rakiet i zdolności do szybkiej zmiany stanowiska.
W porównaniu HIMARS vs Smiercz nie chodzi więc o bezwarunkową wyższość jednej konstrukcji. To dwa systemy stworzone według różnych założeń: pierwszy maksymalizuje precyzję pojedynczego uderzenia, drugi – masę ognia i powierzchnię rażenia.
