Borsuk nie jest modernizacją BWP-1, lecz całkowicie nową polską konstrukcją XXI wieku. Największa różnica dotyczy nie samego kalibru uzbrojenia, ale przejścia do zdalnie sterowanej wieży ZSSW-30, nowoczesnych sensorów, wyraźnie wyższej ochrony oraz lepszej przeżywalności załogi i desantu.
Borsuk i BWP-1 – najważniejsze różnice
BWP-1 to pojazd opracowany w Związku Radzieckim w latach 60. i wdrażany w Wojsku Polskim od 1973 roku. Konstrukcja odpowiadała wymaganiom swojej epoki, ale przez lata eksploatacji została mocno wyeksploatowana i nie doczekała się kompleksowej modernizacji.
Borsuk, opracowany przez konsorcjum z Hutą Stalowa Wola jako liderem, powstał od podstaw z myślą o współczesnym polu walki. Zachowuje ważną dla polskich wojsk lądowych zdolność pływania, a jednocześnie oferuje rozwiązania typowe dla nowoczesnych bojowych wozów piechoty.
| Cecha | BWP-1 | BWP Borsuk |
|---|---|---|
| Rok wprowadzenia | Konstrukcja z lat 60., w Polsce od 1973 roku | Projekt rozwijany od 2014 roku |
| Uzbrojenie | Armata 73 mm, sprzężony karabin maszynowy i wyrzutnia pocisków przeciwpancernych | Armata Mk 44S Bushmaster II kalibru 30 mm, UKM-2000C 7,62 mm i podwójna wyrzutnia Spike |
| System wieżowy | Klasyczna, załogowa wieża z prostszymi przyrządami obserwacyjnymi | Zdalnie sterowana, bezzałogowa wieża ZSSW-30 |
| Ochrona | Ograniczona odporność balistyczna i przeciwminowa | Modułowe opancerzenie, zwiększona ochrona przeciwminowa i rozwiązania odnoszone do STANAG 4569 |
| Załoga i desant | Załoga oraz drużyna piechoty, zależnie od konfiguracji | Trzyosobowa załoga i sześciu żołnierzy desantu |
Uzbrojenie i świadomość sytuacyjna
Najbardziej widoczna zmiana zachodzi w systemie wieżowym. BWP-1 wykorzystuje rozwiązania mechaniczne i optyczne charakterystyczne dla starszej generacji pojazdów. Borsuk otrzymuje natomiast ZSSW-30, czyli bezzałogową wieżę opracowaną przez polski przemysł, między innymi przez HSW i WB Electronics.
Armata 30 mm zapewnia większe możliwości zwalczania współczesnych celów niż uzbrojenie BWP-1. Wieża może używać różnych typów amunicji, a jej konstrukcja przewiduje także możliwość zastosowania armaty kalibru 40 mm. Borsuk ma również podwójną wyrzutnię przeciwpancernych pocisków kierowanych Spike, dzięki której może zwalczać ciężej opancerzone cele z większej odległości.
Przewagę tworzą nie tylko lufa i amunicja, lecz także system obserwacji. Dwa niezależne przyrządy celownicze pozwalają pracować w trybie hunter-killer. Działonowy może prowadzić ogień do jednego celu, podczas gdy dowódca obserwuje otoczenie i wskazuje kolejny. Skraca to czas reakcji, bo załoga nie musi kończyć jednego zadania, aby rozpocząć poszukiwanie następnego zagrożenia.
Najważniejsze korzyści systemu ZSSW-30 obejmują:
- Niezależne przyrządy celownicze pozwalają dowódcy i działonowemu obserwować różne sektory.
- Tryb hunter-killer umożliwia szybkie przekazywanie celów między członkami załogi.
- Zdalne sterowanie wieżą pozwala umieścić załogę w chronionym kadłubie, zamiast w przestrzeni wieży.
- Modułowa konstrukcja uzbrojenia przewiduje możliwość zastosowania armaty kalibru 40 mm.
W BWP-1 obserwacja i kierowanie ogniem wymagają znacznie większego zaangażowania załogi, a możliwości wykrywania celów w dzień i w nocy są ograniczone w porównaniu z nowoczesnym systemem optoelektronicznym. To różnica między prostym pojazdem wsparcia piechoty a zintegrowanym systemem walki.
Ochrona i przeżywalność załogi
Podstawową słabością BWP-1 jest cienki pancerz, który zapewnia ograniczoną ochronę przed współczesnymi zagrożeniami. Pojazd projektowano przede wszystkim z myślą o mobilności i pływaniu, dlatego poziom zabezpieczenia załogi oraz desantu był kompromisem właściwym dla realiów lat 60.
Borsuk również musi zachować zdolność pływania, co ogranicza masę i wymusza staranne rozplanowanie opancerzenia. Konstruktorzy zastosowali jednak modułowe rozwiązania, które pozwalają zwiększać ochronę w zależności od konfiguracji i zadania. Pojazd uwzględnia ochronę balistyczną oraz przeciwminową, a poziom zabezpieczenia jest odnoszony do standardów NATO, w tym STANAG 4569.
Znaczenie ma także wyposażenie dodatkowe. Borsuk może korzystać między innymi z systemu przeciwpożarowego, układu tłumienia wybuchu i filtrowentylacji. Zdalnie sterowana wieża ogranicza ekspozycję załogi, ponieważ dowódca i operator uzbrojenia nie muszą zajmować stanowisk wewnątrz wieży.
Wspólną cechą obu pojazdów pozostaje możliwość pokonywania przeszkód wodnych. W przypadku Borsuka pływalność była jednym z głównych wymagań projektowych. Stanowi ona przewagę operacyjną podczas działań w terenie z rzekami i innymi przeszkodami wodnymi, ale jednocześnie utrudnia osiągnięcie ochrony typowej dla ciężkich, niepływających bojowych wozów piechoty.
Mobilność, konstrukcja i przeznaczenie
BWP-1 jest lekki i prosty, lecz jego parametry wynikają z konstrukcji sprzed kilku dekad. Borsuk ma większą masę i bardziej złożone podwozie, ale zachowuje wysoką mobilność taktyczną. Według danych podawanych dla pojazdu masa z dodatkowym opancerzeniem może sięgać 30 ton, a desant tworzy sześciu żołnierzy.
Nowy wóz zaprojektowano jako platformę modułową. To oznacza, że podobne podwozie może służyć także do budowy wersji dowodzenia, ewakuacji medycznej, rozpoznania, zabezpieczenia technicznego czy samobieżnego moździerza. BWP-1 nie oferuje porównywalnej elastyczności bez głębokiej przebudowy.
Różnica dotyczy więc także sposobu użycia. BWP-1 pełni przede wszystkim funkcję transportera z podstawowym wsparciem ogniowym. Borsuk łączy transport piechoty, rozpoznanie, ochronę i zwalczanie celów w jednym systemie, który może współdziałać z nowszymi pojazdami oraz cyfrowymi środkami dowodzenia.
Dlaczego zastąpienie BWP-1 jest tak ważne?
Przejście z BWP-1 na Borsuka oznacza zmianę generacyjną, a nie zwykłą wymianę jednego modelu na nowszy. Stary pojazd reprezentuje radziecką koncepcję lekkiego, pływającego wozu piechoty z ograniczoną ochroną i prostym systemem obserwacji. Borsuk zachowuje pływalność, ale dodaje do niej nowoczesne uzbrojenie, sensory, ochronę i modułowość.
Dla Wojska Polskiego oznacza to większą mobilność jednostek zmechanizowanych, wyższą siłę ognia i lepsze warunki przeżycia żołnierzy. Znaczenie przemysłowe jest równie istotne, ponieważ Borsuk powstał jako polski projekt rozwijany przez krajowe przedsiębiorstwa, z HSW na czele.
Borsuk przewyższa BWP-1 nie jednym parametrem, lecz całym układem rozwiązań. To nowy polski bojowy wóz piechoty, który zachowuje zdolność pływania starego następcy, ale pod względem uzbrojenia, sensorów, ochrony i możliwości rozwoju należy do zupełnie innej generacji.
