RWD nie było jednostką wojskową ani nazwą formacji. To skrót utworzony od nazwisk trzech polskich konstruktorów – Stanisława Rogalskiego, Stanisława Wigury i Jerzego Drzewieckiego. Samoloty projektowane pod tym oznaczeniem wykorzystywano w Wojsku Polskim między innymi do szkolenia, łączności i rozpoznania.
Co oznacza skrót RWD?
Litery RWD pochodzą od pierwszych liter nazwisk inżynierów, którzy współpracowali przy projektowaniu samolotów: Rogalskiego, Wigury i Drzewieckiego. Określenie to oznaczało więc zespół konstruktorów, a z czasem także rodzinę polskich samolotów powstających w ramach ich działalności.
RWD nie był skrótem wojskowym, nazwą oddziału ani rodzajem broni. Konstrukcje tego zespołu produkowano między innymi w Doświadczalnych Warsztatach Lotniczych (DWL). Część modeli przeznaczano dla lotnictwa cywilnego, inne trafiały bezpośrednio do wojska lub otrzymywały wojskowe wersje wyposażenia.
Największy rozwój samolotów RWD przypadł na lata 30. XX wieku, gdy II Rzeczpospolita rozwijała własne zaplecze techniczne i szkoleniowe lotnictwa. Oznaczenie RWD stało się wtedy rozpoznawalnym symbolem polskiej myśli konstrukcyjnej.
Jaką rolę pełniły samoloty RWD w Wojsku Polskim?
Wojsko Polskie wykorzystywało samoloty RWD przede wszystkim tam, gdzie liczyły się prostota obsługi, niewielkie wymagania dotyczące lotniska i dobre właściwości pilotażowe. Nie były to ciężkie maszyny przeznaczone do walki powietrznej. Ich zadania wiązały się głównie ze szkoleniem i wykonywaniem lotów pomocniczych.
Najważniejsze zastosowania obejmowały:
- Szkolenie pilotów – RWD-8 stał się podstawowym samolotem szkolnym polskiego lotnictwa przed wybuchem II wojny światowej.
- Łączność – lekkie maszyny przewoziły meldunki, ludzi i dokumenty między stanowiskami dowodzenia.
- Rozpoznanie i obserwację – podczas kampanii wrześniowej w 1939 roku wykorzystywano je do obserwowania ruchów wojsk i sytuacji w terenie.
- Zadania pomocnicze – wybrane samoloty przystosowywano do lotów nocnych, szkolenia spadochronowego lub holowania szybowców.
Dobrym przykładem jest RWD-8, klasyczny górnopłat typu „parasol”. Po zwycięstwie w konkursie na samolot szkolny rozpoczęto jego produkcję w dwóch głównych odmianach. Wersję cywilną wytwarzały Doświadczalne Warsztaty Lotnicze, natomiast wojskową wersję seryjną produkowała Podlaska Wytwórnia Samolotów.
Różnice między odmianami dotyczyły między innymi kabin, podwozia i wyposażenia. Według informacji Muzeum Lotnictwa Polskiego wyprodukowano ponad 600 egzemplarzy RWD-8 w wersjach DWL i PWS. Samolot używany w kampanii wrześniowej mógł operować także z prowizorycznych lądowisk, co zwiększało jego przydatność w zadaniach łącznikowych i obserwacyjnych.
Najważniejsze modele RWD
W historii polskiego lotnictwa szczególnie często wymienia się RWD-8 i RWD-13. Pierwszy z nich był przede wszystkim maszyną szkolną, drugi natomiast lekkim samolotem dyspozycyjnym, sportowym i łącznikowym.
| Model | Główne przeznaczenie | Lata użytkowania |
|---|---|---|
| RWD-8 | Szkolenie pilotów, łączność, rozpoznanie, holowanie szybowców | Lata 30. XX wieku oraz kampania wrześniowa 1939 roku |
| RWD-13 | Loty dyspozycyjne, sportowe, łącznikowe i transportowe | Od drugiej połowy lat 30. XX wieku, w wybranych krajach także po 1939 roku |
RWD-13 miał bardziej uniwersalny charakter niż RWD-8. Trafiał do użytkowników cywilnych i wojskowych w kilku państwach. W Polsce wykorzystywano go między innymi w zadaniach łącznikowych, a jego odmiana sanitarna służyła do przewozu rannych. Samoloty tego typu znalazły zastosowanie także poza krajem, między innymi w Hiszpanii, Brazylii, Palestynie, Iranie i Jugosławii.
Znaczenie RWD dla polskiej historii
Samoloty RWD pokazują, że przed 1939 rokiem Polska rozwijała własne konstrukcje lotnicze i zaplecze produkcyjne. Ich znaczenie nie ograniczało się do osiągów technicznych. RWD-8 pomagał szkolić kolejne pokolenia pilotów, a RWD-13 potwierdzał, że polskie lekkie samoloty mogły znaleźć odbiorców także za granicą.
Do naszych czasów nie przetrwał żaden oryginalny RWD-8. Z tego powodu szczególne znaczenie ma replika budowana przez Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Odtwarzana maszyna ma przypominać o konstrukcji, która była używana zarówno przez wojsko, jak i aerokluby II Rzeczypospolitej.
Zachowany egzemplarz RWD-13 jest natomiast cennym świadectwem tej rodziny samolotów. Dzięki muzealnym eksponatom i replikom można dziś zobaczyć, jak wyglądały maszyny oznaczane skrótem RWD i lepiej zrozumieć ich miejsce w historii polskiego lotnictwa.
Najkrócej mówiąc, RWD to nie „jakieś wojsko”, lecz oznaczenie konstrukcji związanych z Rogalskim, Wigurą i Drzewieckim. Samoloty ich zespołu służyły wojsku, ale pełniły role szkoleniowe, łącznikowe i rozpoznawcze, a nie stanowiły samodzielnej formacji.
