Jakie wady wzroku dyskwalifikują z wojska?

Nie ma jednego limitu dioptrii dla każdego kandydata

Wynik zależy od tego, do jakiego postępowania staje badana osoba. Inne kryteria stosuje się podczas kwalifikacji wojskowej, inne przy naborze do zawodowej służby wojskowej, a jeszcze bardziej wymagające mogą obowiązywać na określonych stanowiskach, między innymi w Wojskach Specjalnych, lotnictwie, służbie nurkowej czy przy zadaniach wymagających szczególnej sprawności wzrokowej.

Przykładowo dwie osoby z wadą sferyczną –4,0 D mogą otrzymać różne orzeczenia. U jednej po korekcji ostrość może być prawidłowa, bez zmian w siatkówce i innych chorób oka. U drugiej może występować niedowidzenie, duża różnica między oczami, choroba rogówki albo ubytek pola widzenia. Dlatego recepty okularowej nie można samodzielnie porównywać z przypadkowo znalezionym „limitem dla wojska”.

Jak komisja ocenia wzrok?

Podstawą są Ustawa o obronie Ojczyzny oraz rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej dotyczące orzekania o zdolności do służby wojskowej. Wykaz chorób i ułomności rozróżnia grupy osób badanych. Do grupy I zalicza się między innymi osoby stające do kwalifikacji wojskowej oraz ubiegające się o czynną służbę inną niż zawodowa.

Dla tej grupy przepisy przewidują między innymi następujące zasady dotyczące ostrości wzroku i korekcji:

Wynik badania	Znaczenie w grupie I	Możliwa kategoria
Ostrość bez korekcji od 0,5 do poniżej 0,8	Wynik wymaga oceny według pozycji dotyczącej ostrości wzroku	A
Ostrość każdego oka co najmniej 0,5 po korekcji sferycznej do ±3,0 D lub cylindrycznej do ±1,0 D	Korekcja mieści się w zakresie wskazanym dla tej pozycji	A
Ostrość każdego oka co najmniej 0,5 po korekcji sferycznej powyżej ±3,0 D do ±6,0 D lub cylindrycznej powyżej ±1,0 D do ±3,0 D	Wynik może odpowiadać kryteriom dla grupy I	A
Ostrość co najmniej 0,5, ale konieczna korekcja sferyczna powyżej ±6,0 D lub cylindryczna powyżej ±3,0 D	Wada przekracza zakres przewidziany w poprzedniej pozycji	D
Jedno oko osiąga co najmniej 0,5, a drugie od 0,1 do 0,4 po optymalnej korekcji	Decyduje między innymi stopień widzenia słabszym okiem	D lub E
Ostrość każdego oka od 0,1 do 0,4 mimo optymalnej korekcji	Brak wymaganej ostrości w obu oczach	E

Przewiń tabelę w bok →

Jeżeli ostrość któregokolwiek oka jest niższa niż 0,5, badany powinien zostać skierowany na badanie okulistyczne w celu ustalenia wady refrakcji i ostrości po korekcji. Przy różnowzroczności znaczenie ma także oko z większą wadą. Podane wartości dotyczą konkretnej grupy orzeczniczej i nie powinny być automatycznie przenoszone na zawodową służbę wojskową ani specjalistyczne stanowiska.

Najważniejszy wniosek: okulary lub soczewki kontaktowe same w sobie nie wykluczają ze służby. Liczy się to, jaką ostrość wzroku można uzyskać po korekcji i czy oko jest wolne od innych zmian chorobowych.

Jakie choroby oczu mogą prowadzić do niezdolności?

Komisja nie ocenia wyłącznie krótkowzroczności, nadwzroczności lub astygmatyzmu. Przeciwwskazaniem mogą być także choroby i zaburzenia, które ograniczają widzenie albo pogarszają bezpieczeństwo wykonywania zadań. Szczególne znaczenie mogą mieć:

• znaczne obniżenie ostrości wzroku, którego nie można skutecznie skorygować;
• ślepota jednego lub obu oczu oraz istotne niedowidzenie;
• jaskra i choroby nerwu wzrokowego;
• choroby siatkówki lub rogówki, w tym zmiany wpływające na jakość widzenia;
• ubytek pola widzenia, brak prawidłowego widzenia obuocznego albo poważne zaburzenia rozpoznawania barw;
• utrwalony lub porażenny zez oraz inne zaburzenia ruchomości gałek ocznych.

Ostateczna kategoria zależy od rozpoznania, stopnia zaawansowania, rokowania i grupy, według której odbywa się badanie. Po laserowej korekcji wzroku istotna jest dokumentacja zabiegu oraz okres, który upłynął od operacji. Zmiany rogówki po takim zabiegu ocenia się po upływie 3 miesięcy.

Kategoria A podczas kwalifikacji a służba zawodowa

Kategoria A oznacza zdolność do czynnej służby wojskowej w postępowaniu, w którym została wydana. Nie jest jednak automatycznym potwierdzeniem, że kandydat spełnia wymagania zawodowej służby wojskowej albo konkretnej specjalności.

• Kategoria A oznacza zdolność do czynnej służby wojskowej.
• Kategoria B oznacza czasową niezdolność z rokowaniem odzyskania zdolności, co do zasady w okresie do 24 miesięcy.
• Kategoria D oznacza niezdolność do służby w czasie pokoju, z wyjątkami wynikającymi z przepisów.
• Kategoria E oznacza trwałą i całkowitą niezdolność także w razie mobilizacji i wojny.

Najczęstsze błędy polegają na mechanicznym porównywaniu recepty z jedną wartością dioptrii, pomijaniu ostrości po korekcji oraz utożsamianiu kategorii A z kwalifikacji z pełną zdolnością do każdego rodzaju służby. Wymagania dla pilota, nurka, żołnierza Wojsk Specjalnych lub osoby kierowanej na inne stanowisko o podwyższonych wymaganiach mogą być surowsze.

Jakie dokumenty zabrać na komisję?

Komisja ocenia aktualny stan zdrowia, dlatego sama stara recepta na okulary zwykle nie wystarczy. Przygotuj dokumenty, które pokazują zarówno wadę refrakcji, jak i rzeczywistą sprawność każdego oka:

• Dokumenty organizacyjne – dowód osobisty, wezwanie na kwalifikację albo skierowanie do komisji.
• Aktualne badanie okulistyczne – rozpoznanie, opis stanu oczu i ocenę ewentualnych chorób.
• Wyniki ostrości wzroku – osobno dla prawego i lewego oka, bez korekcji oraz po najlepszej korekcji.
• Wynik refrakcji – wartości sfery, cylindra i osi dla każdego oka.
• Wyniki badań dodatkowych – pole widzenia, widzenie obuoczne lub rozpoznawanie barw, jeśli wcześniej występowały nieprawidłowości.
• Historia leczenia – wypisy, wyniki kontroli, dokumentacja laserowej korekcji, wszczepienia soczewki lub innych zabiegów.
• Dowody późniejszego pogorszenia – kolejne wyniki badań i dokumenty pokazujące zmianę w stosunku do wcześniejszego stanu.
• Używana korekcja – okulary lub soczewki kontaktowe oraz informacja, w jakiej korekcji funkcjonujesz na co dzień.

Zaświadczenie okulisty powinno opisywać stan faktyczny, a nie ograniczać się do ogólnego stwierdzenia „zdolny” albo „niezdolny do wojska”. O kwalifikacji prawnej rozstrzyga komisja, natomiast okulista dostarcza danych potrzebnych do zastosowania wykazu chorób i ułomności.

Odwołanie od orzeczenia a późniejsze pogorszenie wzroku

Trzeba rozdzielić dwie procedury. Odwołanie dotyczy świeżego orzeczenia, z którym badany się nie zgadza. Z kolei art. 87 ust. 2a ustawy o obronie Ojczyzny dotyczy nowej sytuacji medycznej, która pojawiła się już po ustaleniu wcześniejszej kategorii.

1. Sprawdź orzeczenie i datę doręczenia. Jeżeli komisja pominęła wynik badania, błędnie oceniła ostrość wzroku albo zastosowała niewłaściwą grupę, zachowaj dokument i sprawdź pouczenie.
2. Złóż odwołanie w terminie 14 dni. Od orzeczenia powiatowej komisji lekarskiej odwołanie kieruje się do wojewódzkiej komisji lekarskiej, zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w orzeczeniu.
3. Dołącz konkretne dowody. W piśmie wskaż, jakie ustalenie kwestionujesz, oraz załącz aktualne wyniki ostrości wzroku, refrakcji, badania okulistycznego i dokumentację leczenia.
4. W przypadku późniejszego pogorszenia złóż odrębny wniosek. Osoba o uregulowanym stosunku do służby wojskowej może zwrócić się do właściwego szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji o skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej na podstawie art. 87 ust. 2a.
5. Udokumentuj zmianę stanu zdrowia. Do wniosku dołącz aktualne wyniki okulistyczne i dokumenty pokazujące, że pogorszenie nastąpiło po wcześniejszym orzeczeniu.

Wniosek związany z późniejszym pogorszeniem nie jest spóźnionym odwołaniem od dawnej kategorii A. WCR nie zmienia samodzielnie kategorii, lecz może skierować osobę do wojskowej komisji lekarskiej, która oceni aktualny stan zdrowia.

Jeżeli wada wzroku jest jedynym problemem, nie oznacza to automatycznej dyskwalifikacji. O wyniku decydują ostrość widzenia po korekcji, zakres wady, stan obu oczu, rozpoznane choroby oraz rodzaj służby, do której kandydat jest oceniany. Najbezpieczniej przed komisją zgromadzić aktualną dokumentację okulistyczną i nie czekać z odwołaniem, gdy świeże orzeczenie pomija istotne wyniki badań.

---

Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej oceny wojskowej ani porady prawnej. Ostateczne rozstrzygnięcie wydaje właściwa komisja na podstawie aktualnych przepisów i dokumentacji medycznej.