Nie ma jednego najnowocześniejszego myśliwca w każdej roli. F-22 Raptor pozostaje punktem odniesienia w walce o przewagę powietrzną, natomiast F-35 Lightning II jest dziś najbardziej zaawansowanym standardem wielozadaniowym, przede wszystkim dzięki fuzji danych, sieciocentryczności i szerokiemu zastosowaniu operacyjnemu.
Co decyduje o nowoczesności myśliwca?
Ocenianie samolotu wyłącznie przez prędkość, zwrotność albo liczbę przenoszonych pocisków prowadzi do błędnych wniosków. Współczesny myśliwiec ma wykryć zagrożenie, połączyć informacje z własnych czujników i źródeł zewnętrznych, a następnie przekazać je innym elementom sił zbrojnych.
Konstrukcje piątej generacji łączy przede wszystkim kilka cech:
- Stealth – ograniczona wykrywalność przez radary dzięki kształtowi płatowca, zabudowanemu uzbrojeniu i odpowiednim materiałom.
- Fuzja danych – automatyczne łączenie informacji z radaru, sensorów optoelektronicznych i systemów innych jednostek.
- Sieciocentryczność – działanie w połączonym systemie, w którym samolot może udostępniać dane innym maszynom, stanowiskom dowodzenia i obronie powietrznej.
- Supercruise – możliwość utrzymywania lotu naddźwiękowego bez stałego użycia dopalacza, choć nie wszystkie samoloty piątej generacji realizują tę cechę w takim samym stopniu.
Znaczenie poszczególnych parametrów zależy od misji. Myśliwiec przeznaczony do zdobywania przewagi w powietrzu nie musi być najlepszą platformą do rozpoznania, atakowania celów naziemnych i koordynowania działań całego ugrupowania.
F-22, F-35 i Su-57 – najważniejsze różnice
| Model | Generacja | Główna rola | Stealth | Status operacyjny |
|---|---|---|---|---|
| F-22 Raptor | 5. | Przewaga powietrzna | Bardzo niski poziom wykrywalności | W służbie USAF, produkcja zakończona |
| F-35 Lightning II | 5. | Wielozadaniowa walka i rozpoznanie | Niski poziom wykrywalności | W służbie, rozwijany i wdrażany przez wielu użytkowników |
| Su-57 | 5. | Przewaga powietrzna i zadania wielozadaniowe | Obniżona wykrywalność, zakres skuteczności trudniejszy do niezależnej oceny | W służbie Rosji, ograniczona skala i niepełny obraz użycia bojowego |
Dlaczego F-22 pozostaje wzorcem przewagi powietrznej?
F-22 Raptor został zaprojektowany przede wszystkim do zwalczania innych samolotów. Łączy niską wykrywalność, dużą manewrowość, lot na znacznej wysokości oraz możliwość utrzymywania prędkości naddźwiękowej bez dopalacza. Jego przewagę w manewrowaniu wspiera wektorowanie ciągu, czyli sterowanie kierunkiem strumienia gazów wylotowych z silników.
W konstrukcji zastosowano wewnętrzne komory uzbrojenia, aby ograniczyć odbicie fal radarowych. Podwieszenie broni na zewnętrznych węzłach zwiększa ładunek, ale jednocześnie pogarsza właściwości stealth. Raptor może wykonywać także zadania przeciw celom naziemnym, jednak jego projekt i wyposażenie podporządkowano przede wszystkim walce powietrznej.
F-22 ma jednak ograniczenie, którego nie można pominąć przy ocenie nowoczesności – nie jest już produkowany. USAF otrzymały 187 seryjnych egzemplarzy, a ostatnią maszynę dostarczono w 2012 roku. Samolot pozostaje bardzo zaawansowany, lecz nie jest platformą rozwijaną w tak szerokim, międzynarodowym ekosystemie jak F-35. Ograniczona liczba maszyn utrudnia też zastępowanie strat i zwiększanie dostępności floty.
Dlaczego F-35 jest standardem wielozadaniowym?
F-35 Lightning II nie został zoptymalizowany wyłącznie pod kątem klasycznej walki manewrowej. Jego najważniejszą przewagą jest sposób przetwarzania informacji. Fuzja danych pozwala pilotowi otrzymać uporządkowany obraz sytuacji zamiast obserwować osobno wskazania wielu urządzeń.
Samolot może wykorzystywać własny radar i systemy obserwacji, a następnie wymieniać informacje z innymi samolotami, jednostkami naziemnymi oraz elementami systemu dowodzenia. Dzięki temu jego wartość nie ogranicza się do liczby zestrzelonych celów. F-35 może wykrywać, klasyfikować i wskazywać zagrożenia, a także przekazywać dane innym uczestnikom operacji.
Ta cecha sprawia, że F-35 jest szczególnie ważny dla państw działających w ramach wspólnej architektury NATO. Maszyna jest rozwijana przez wiele państw i występuje w odmianach dostosowanych do różnych rodzajów sił zbrojnych. Polska również kupiła te samoloty, a dostawy dla polskich pilotów mają rozpocząć się w 2026 roku.
F-35 nie musi więc wygrywać każdej kategorii aerodynamicznej, aby być najbardziej użytecznym samolotem w skali całego systemu. Jego mocną stroną jest połączenie stealth, rozpoznania, uzbrojenia, łączności i oprogramowania.
Jak oceniać Su-57 i F-15EX?
Su-57 jest rosyjskim myśliwcem piątej generacji, który wykorzystuje rozwiązania mające ograniczać wykrywalność radarową. Producent deklaruje wysokie osiągi i szerokie możliwości, ale niezależna ocena jego potencjału jest trudniejsza niż w przypadku F-22 i F-35. Wynika to z mniejszej dostępności wiarygodnych danych, ograniczonej skali produkcji oraz niejednoznacznego obrazu regularnego użycia bojowego.
Doniesienia o działaniach Su-57 wskazują, że samoloty były wykorzystywane ostrożnie i z dala od najbardziej ryzykownych zadań. Nie oznacza to automatycznie, że konstrukcja nie ma wartości bojowej, ale ogranicza możliwość potwierdzenia jej deklarowanych możliwości w realnych warunkach. Trzeba więc oddzielić parametry przedstawiane przez producenta od osiągnięć udokumentowanych niezależnie.
F-15EX Eagle II należy natomiast do innej kategorii. To głęboko zmodernizowany myśliwiec wywodzący się z rodziny F-15, zaliczany zwykle do generacji 4.5, a nie piątej. Może przenosić duży ładunek i korzystać z nowoczesnej elektroniki, lecz nie został zaprojektowany jako samolot stealth porównywalny z F-22, F-35 czy Su-57. Nowoczesna awionika nie zmienia automatycznie generacji całego płatowca.
Jaki jest więc najnowocześniejszy myśliwiec?
Jeżeli pytanie dotyczy czystej przewagi powietrznej, F-22 Raptor nadal jest najważniejszym punktem odniesienia. Jego połączenie stealth, manewrowości, supercruise i specjalizacji pozostaje wyjątkowe, mimo zakończenia produkcji.
Jeżeli jednak liczy się szeroka użyteczność operacyjna, współpraca z sojusznikami i przetwarzanie informacji, odpowiedzią jest F-35 Lightning II. To nie tylko samolot, lecz także element sieci rozpoznania i dowodzenia. Dlatego właśnie F-35 można uznać za obecnie najnowocześniejszy myśliwiec w sensie operacyjnym, podczas gdy F-22 pozostaje specjalistycznym wzorcem dominacji w powietrzu.
