Ile paliwa zużywa myśliwiec podczas lotu?

Ile paliwa zużywa F-16 i F-35?

Podane wartości są uśrednione i dotyczą typowego lotu bez stałego użycia dopalacza. W przypadku F-16 najczęściej wskazuje się około 2,8–3,5 tys. litrów paliwa na godzinę. F-35A, wyposażony w silnik Pratt & Whitney F135, zużywa około 5,6 tys. litrów na godzinę. Rzeczywiste spalanie zależy od prędkości, wysokości, masy samolotu i realizowanej misji.

Dla porównania, samochód osobowy spalający 7 litrów na 100 km musiałby przejechać około 80 tys. km, aby zużyć ilość paliwa odpowiadającą godzinnej pracy silnika F-35. To pokazuje, że zużycie paliwa przez myśliwiec należy rozpatrywać w zupełnie innej skali niż spalanie pojazdów cywilnych.

Zużycie paliwa i koszt godziny lotu – porównanie

W poniższej tabeli zestawiono przybliżone zużycie paliwa oraz szacunkowy koszt godziny lotu. Dane o kosztach obejmują nie tylko paliwo, lecz także obsługę techniczną, części, logistykę i inne wydatki związane z utrzymaniem samolotu. W przypadku MiG-29 i FA-50 dostępne materiały nie podają porównywalnych wartości spalania, dlatego nie należy ich uzupełniać pozornie dokładnymi szacunkami.

Kwoty należy traktować jako wartości orientacyjne. Ich wysokość zależy od przyjętej metodologii. Niektóre wyliczenia obejmują amortyzację i szersze koszty zaplecza, a inne koncentrują się na bezpośrednich wydatkach związanych z wykonaniem lotu.

Co wpływa na spalanie myśliwca?

Silnik odrzutowy zużywa najwięcej paliwa wtedy, gdy samolot musi szybko zwiększyć ciąg. Z tego powodu godzinowe spalanie podczas spokojnego przelotu może znacznie różnić się od zużycia w trakcie startu, walki powietrznej albo gwałtownego przyspieszania. Najważniejsze czynniki to:

• Dopalacz – dodatkowy wtrysk paliwa do strumienia gazów wylotowych zapewnia duży wzrost ciągu, ale powoduje gwałtowny wzrost zużycia. W przypadku F-16 podawano wartości sięgające nawet około 11 litrów na sekundę podczas lotu na dopalaczu.
• Wysokość lotu – zmienia warunki pracy silnika, opór aerodynamiczny i zapotrzebowanie na ciąg.
• Prędkość – szybki lot wymaga większej mocy, zwłaszcza przy przyspieszaniu lub utrzymywaniu wysokiej prędkości.
• Masa uzbrojenia i wyposażenia – cięższy samolot potrzebuje więcej energii podczas startu, wznoszenia i manewrowania.
• Profil misji – lot patrolowy, szkoleniowy, bojowy i przelot na dużą odległość mają różne wymagania paliwowe.

F-35 przewozi dużą część paliwa wewnątrz kadłuba. Takie rozwiązanie wspiera właściwości stealth, ponieważ ogranicza potrzebę stosowania zewnętrznych zbiorników, które zwiększałyby wykrywalność radarową. Duży zapas paliwa nie oznacza jednak niskiego spalania. Pozwala przede wszystkim wykonywać dłuższe misje bez częstego korzystania z tankowania w powietrzu lub dodatkowych zbiorników podwieszanych.

Dlaczego koszt godziny lotu jest wyższy niż koszt paliwa?

Samo paliwo jest tylko jednym ze składników ceny lotu. Jeżeli F-35 zużywa około 5,6 tys. litrów paliwa, to jego koszt można oszacować dopiero po przyjęciu konkretnej ceny za litr i rodzaju paliwa. Nie daje to jednak pełnego kosztu operacji. Do rachunku dochodzą przeglądy, wymiana części, obsługa naziemna, przygotowanie maszyny do kolejnej misji, utrzymanie infrastruktury, transport oraz amortyzacja.

W przypadku F-16 koszt godziny lotu szacowany na około 77 tys. zł obejmuje więc znacznie więcej niż zakup paliwa JET-A1. Dla F-35 podaje się wartości rzędu 130–150 tys. zł za godzinę, choć dokładne wyliczenie zależy od tego, jakie elementy eksploatacji uwzględniono. Nie należy utożsamiać ceny paliwa ze stawką za godzinę lotu.

Jak wojsko zabezpiecza dostawy paliwa?

Przy pojedynczym samolocie kilka tysięcy litrów może wydawać się dużą ilością. W przypadku całej floty, wielu lotów dziennie i jednoczesnego działania lotnictwa, wojsk lądowych oraz transportu zapotrzebowanie rośnie do setek tysięcy ton paliwa. Dostawy muszą docierać nie tylko do baz, lecz także do lotnisk zapasowych i jednostek działających z dala od stałej infrastruktury.

Dlatego paliwo jest zasobem strategicznym. Transport wyłącznie cysternami samochodowymi lub koleją zwiększa zależność od dróg, przepustowości terminali i bezpieczeństwa pojedynczych tras. Rurociągi umożliwiają ciągły przesył dużych ilości paliwa, a także ograniczają liczbę transportów widocznych i podatnych na zakłócenia.

Central Europe Pipeline System, czyli CEPS, jest natowską siecią rurociągów przeznaczoną do transportu paliw dla infrastruktury wojskowej i lotniczej. System łączy bazy, lotniska oraz punkty przeładunkowe w Europie. Włączenie polskiej infrastruktury, w tym obiektów związanych z PERN, ma zwiększyć odporność dostaw na wschodniej flance NATO. W materiałach dotyczących projektu wskazywano rozbudowę połączeń o około 300 km oraz inwestycję szacowaną na około 20 mld zł.

Skala zużycia sprawia, że sprawne tankowanie jest równie ważne jak same osiągi samolotu. Bez zapasów, cystern, magazynów i rurociągów nawet najbardziej zaawansowany myśliwiec nie może długo wykonywać misji.

W skrócie: F-16 zużywa około 2,8–3,5 tys. litrów paliwa na godzinę, F-35 około 5,6 tys. litrów, a dopalacz może wielokrotnie zwiększyć spalanie. Koszt godziny lotu obejmuje jednak także serwis, części, logistykę i amortyzację, dlatego jest znacznie wyższy od samej ceny paliwa.