Pocisk to część amunicji, która opuszcza lufę i porusza się w kierunku celu. Nie jest tym samym co nabój: nabój obejmuje także łuskę, spłonkę oraz ładunek miotający. Wygląd pocisku zależy od jego budowy i przeznaczenia, dlatego podobne z zewnątrz elementy mogą mieć zupełnie inne właściwości.
Czym różni się pocisk od naboju?
Pocisk jest elementem rażącym, czyli częścią wystrzeloną z broni. W typowej amunicji strzeleckiej znajduje się na przedzie naboju i po opuszczeniu lufy leci samodzielnie.
Nabój to kompletny zestaw przygotowany do oddania strzału. Składa się zwykle z pocisku, łuski, spłonki i ładunku miotającego. Łuska utrzymuje pozostałe elementy we właściwym położeniu, spłonka inicjuje spalanie, a gazy powstałe ze spalania ładunku wypychają pocisk z lufy. Potoczne określanie całego naboju słowem „pocisk” jest więc nieprecyzyjne.
Jak wygląda budowa pocisku?
Z zewnątrz typowy pocisk ma część walcową, zwężający się wierzchołek i zaokrąglone albo płaskie denko. W przekroju widać zwykle metalowy płaszcz oraz znajdujący się wewnątrz rdzeń. Ich kształt i materiał wpływają na masę, stabilność lotu oraz zachowanie po zetknięciu z celem.
W standardowym pocisku z pełnym płaszczem, określanym skrótem FMJ od angielskiego Full Metal Jacket, można wyróżnić następujące elementy:
- Płaszcz – zewnętrzna warstwa wykonana najczęściej z miedzi, stopu miedzi albo materiału o podobnych właściwościach. Chroni rdzeń i współpracuje z gwintem lufy, który nadaje pociskowi ruch obrotowy.
- Rdzeń – wewnętrzna część, często wykonana z ołowiu. Jej duża gęstość pozwala uzyskać odpowiednią masę przy niewielkich rozmiarach pocisku.
- Denko – tylna część pocisku. Może być płaskie, zaokrąglone albo uformowane w sposób ograniczający opór powietrza.
- Wierzchołek – przednia część, której kształt może być zaokrąglony, spiczasty lub wyposażony w otwór albo dodatkową wkładkę.
Płaszcz nie służy wyłącznie do ochrony rdzenia. Ogranicza także bezpośredni kontakt ołowiu z przewodem lufy i ułatwia prawidłowe przejście pocisku przez gwint. Rdzeń nadaje pociskowi znaczną część jego masy, a więc wpływa na energię kinetyczną i zachowanie w locie. W niektórych konstrukcjach stosuje się kilka materiałów lub rdzeń podzielony na różne segmenty.
Rodzaje pocisków i ich wygląd
Różnice między pociskami często widać na końcu wierzchołkowym albo w przekroju. Nie każda cecha zewnętrzna pozwala jednak pewnie rozpoznać konkretny model, ponieważ oznaczenia kolorystyczne i konstrukcyjne zależą od systemu amunicji oraz producenta. Najczęściej spotykane grupy przedstawia tabela:
| Typ | Charakterystyka | Główne zastosowanie |
|---|---|---|
| FMJ | Rdzeń jest w dużej mierze przykryty pełnym płaszczem, a wierzchołek pozostaje zamknięty. | Typowa amunicja szkoleniowa, sportowa i wojskowa, zależnie od konkretnego naboju. |
| Smugowy | W tylnej części znajduje się materiał pirotechniczny, który podczas lotu tworzy widoczną smugę. | Obserwowanie toru lotu i korygowanie ognia. Taki pocisk może zwiększać ryzyko pożaru. |
| AP | Ma twardy rdzeń, na przykład stalowy, przeznaczony do pokonywania wybranych osłon. | Przebijanie lekkich osłon lub innych celów zgodnie z przeznaczeniem danej amunicji. |
| HP | Wierzchołek ma widoczne wgłębienie, czyli pustą przestrzeń w przedniej części płaszcza lub rdzenia. | Zastosowania, w których konstrukcja pocisku ma sprzyjać większemu odkształceniu po trafieniu. |
Pocisk smugowy może mieć oznaczenie kolorystyczne na końcu, ale sam kolor nie stanowi uniwersalnego kodu dla wszystkich armii i okresów. Pocisk przeciwpancerny zwykle wyróżnia się twardszym rdzeniem, choć z zewnątrz może przypominać zwykły pocisk z pełnym płaszczem. W konstrukcji HP charakterystyczne wgłębienie jest zazwyczaj widoczne bez rozbierania naboju.
Niektóre pociski łączą kilka cech. Mogą na przykład mieć pełny płaszcz i jednocześnie specjalny rdzeń albo element smugowy. Dlatego określenia takie jak FMJ, AP czy smugowy opisują przede wszystkim konstrukcję i funkcję, a nie zawsze całkowicie odrębny kształt zewnętrzny.
Co zrobić ze znalezioną amunicją?
Nie dotykaj, nie obracaj, nie rozbieraj ani nie próbuj sprawdzać zawartości znalezionego naboju lub pocisku. Korozja może osłabić metal i uczynić przedmiot niestabilnym, a jego wygląd nie pozwala wiarygodnie ocenić, czy nadal zawiera materiał miotający, zapalający lub wybuchowy. W elementach amunicji mogą występować także substancje toksyczne, w tym ołów.
Jeżeli znalezisko ma charakter militarny, oddal się na bezpieczną odległość i powiadom policję. Służby mogą przekazać sprawę patrolowi saperskiemu lub innym jednostkom uprawnionym do oceny i zabezpieczenia przedmiotu. Nie przenoś go do domu, samochodu ani na komisariat.
Najprościej rozpoznać pocisk po tym, że jest częścią opuszczającą lufę, natomiast nabój obejmuje cały zestaw potrzebny do wystrzału. Jego wygląd zależy przede wszystkim od płaszcza, rdzenia, denka oraz konstrukcji wierzchołka. W przypadku znaleziska ważniejsza od identyfikacji jest zasada bezpieczeństwa – nie manipuluj przy nim i wezwij odpowiednie służby.
