ORP Wicher to pierwsza fregata programu Miecznik i największy okręt wojenny budowany w Polsce dla Marynarki Wojennej. Jednostka bazuje na brytyjskim projekcie Arrowhead 140 firmy Babcock, a jej zadaniem będzie między innymi obrona szlaków morskich, infrastruktury krytycznej i zespołów okrętów.
Dane techniczne fregaty ORP Wicher
Polska fregata ma około 7000 ton wyporności maksymalnej i niemal 140 metrów długości. Konstrukcja łączy dużą autonomiczność z wyposażeniem pozwalającym wykonywać zadania obrony powietrznej, zwalczania celów nawodnych i podwodnych oraz ochrony własnych sił.
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Długość całkowita | 138,7 m |
| Szerokość maksymalna | 20,26 m |
| Wyporność maksymalna | około 7000 ton |
| Prędkość maksymalna | 26 węzłów |
| Zasięg | 8000 mil morskich przy 12 węzłach |
| Załoga i personel dodatkowy | 187 osób |
Napęd tworzą cztery wysokoprężne silniki MTU 20V8000 M71 o mocy 8400 kW każdy. Jednostki pracują na dwie nastawne śruby napędowe. Energię elektryczną zapewniają cztery zespoły prądotwórcze MTU 12V4000 M53B o mocy 1400 kW każdy. Na dziobie przewidziano także ster strumieniowy, ułatwiający manewrowanie w porcie.
Na rufie znajduje się obszerny pokład lotniczy oraz hangar. Okręt ma również zamykane wnęki burtowe dla dwóch łodzi o długości 11 i 7,5 metra. Przewidziano przestrzeń ładunkową mieszczącą cztery kontenery 20-stopowe albo dwa takie kontenery i 20 palet o masie jednej tony. Na obecnym etapie nie wskazano zakupionego śmigłowca pokładowego.
Uzbrojenie i sensory
Projekt ORP Wicher zakłada zastosowanie wielowarstwowego systemu obrony. Obejmuje on pociski przeciwlotnicze, rakiety przeciwokrętowe, artylerię, torpedy oraz systemy walki radioelektronicznej. Ich działanie koordynuje system zarządzania walką CMS firmy Thales.
| System | Typ lub model | Przeznaczenie |
|---|---|---|
| Wyrzutnie pionowe | 4 × Mk 41 VLS | Start pocisków przeciwlotniczych CAMM |
| Rakiety przeciwokrętowe | 2 × poczwórna wyrzutnia NSM | Zwalczanie celów nawodnych |
| Artyleria główna | Leonardo 76 mm Super Rapid Strales | Obrona i zwalczanie celów nawodnych |
| Systemy artyleryjskie | 2 × OSU-35K | Bliska obrona przeciwlotnicza |
| Uzbrojenie przeciwpodwodne | 2 × B515/2V, torpedy MU90 | Zwalczanie okrętów podwodnych |
| Obrona bezpośrednia | Terma C-Guard | Zakłócanie i odpalanie celów pozornych przeciw pociskom i torpedom |
Cztery wyrzutnie Mk 41 mają łącznie 32 komory startowe. Zgodnie z konfiguracją opisaną dla polskich fregat, każda komora może pomieścić cztery pociski CAMM, co daje maksymalnie 128 rakiet. Nie oznacza to jednak, że każda misja będzie realizowana z pełnym załadunkiem. Zastosowanie pocisków o większym zasięgu, takich jak CAMM-ER, wymagałoby odpowiedniej konfiguracji i nie jest obecnie potwierdzonym elementem wyposażenia ORP Wicher.
Pociski NSM zapewniają zdolność rażenia celów nawodnych na dużych odległościach. Armatę 76 mm uzupełniają dwa systemy OSU-35K, przeznaczone do obrony bliskiej. Z kolei dwie podwójne wyrzutnie torped MU90 rozszerzają możliwości działania przeciwko okrętom podwodnym.
CMS Thales zbiera dane z sensorów, przedstawia operatorom obraz sytuacji i wspiera dowodzenie uzbrojeniem. W pomieszczeniu dowodzenia przewidziano 18 konsol operatorskich MOC, a w pomieszczeniu sztabowym kolejne dwie. System ma łączyć informacje z własnych radarów, urządzeń optoelektronicznych, hydrolokatorów i źródeł zewnętrznych.
Wyposażenie obserwacji technicznej i hydroakustycznej obejmuje:
- Radary Thales Sea Master 410 i NS58 – odpowiednio dozorowania dalekiego i średniego zasięgu.
- Radar Thales STIR 1.2 EO Mk2 – kierowanie ogniem.
- Głowice optoelektroniczne ZGS-35K – współpraca z systemami OSU-35K.
- Hydrolokator kadłubowy Blue Hunter – wykrywanie i śledzenie obiektów podwodnych.
- Holowany hydrolokator CAPTAS-2 – poszukiwanie okrętów podwodnych na większych odległościach.
- Wavefront Sentinel IDS – wykrywanie nurków i zagrożeń podwodnych w pobliżu jednostki.
Na fregacie znajdą się także systemy identyfikacji „swój-obcy”, nawigacji, łączności, walki radioelektronicznej i zarządzania platformą okrętową IPMS firmy L3Harris. Integracja tak wielu urządzeń jest jednym z najtrudniejszych etapów budowy, ponieważ wymaga zapewnienia współpracy systemów pochodzących od różnych dostawców.
Historia i status programu Miecznik
Program Miecznik obejmuje budowę trzech fregat dla polskiej Marynarki Wojennej. Za przygotowanie i realizację projektu odpowiada polski przemysł, korzystający z technologii oraz doświadczenia brytyjskiej firmy Babcock. Wybrany projekt Arrowhead 140 został dostosowany do wymagań polskiego zamawiającego.
Najważniejsze etapy programu przedstawiają się następująco:
- 27 lipca 2021 roku – zatwierdzenie umowy na pozyskanie trzech fregat. Początkowo konsorcjum tworzyły Polska Grupa Zbrojeniowa, PGZ Stocznia Wojenna i Remontowa Shipbuilding.
- 2021–2023 – wybór Babcocka i projektu Arrowhead 140 oraz opracowanie polskiej konfiguracji okrętów.
- 30 czerwca 2023 roku – podpisanie aneksu nr 3 dotyczącego budowy prototypu i dwóch jednostek seryjnych. Wartość kontraktu określono wówczas na około 12,8 mld zł brutto.
- 14 czerwca 2023 roku – zmiana składu konsorcjum i wyjście Remontowa Shipbuilding z programu. Przy budowie Wichra część prac przejęła Stocznia Crist.
- 15 grudnia 2023 roku – aneks nr 4 zwiększył zakres uzbrojenia jednostek seryjnych. Wartość kontraktu wzrosła do około 14,8 mld zł.
- 31 lipca 2024 roku – aneks nr 5 zmienił planowane pociski przeciwokrętowe RBS-15 na NSM, bez zmiany terminów dostaw i ceny.
- 16 grudnia 2024 roku – aneks nr 7 rozszerzył wyposażenie fregat seryjnych 106/2 i 106/3, podnosząc wartość kontraktu do około 15 mld zł.
ORP Wicher nosi stoczniowy numer 106/1. Pierwszą blachę pod jednostkę wypalono 16 sierpnia 2023 roku, a stępkę położono 31 stycznia 2024 roku. Kolejne fregaty otrzymały nazwy ORP Burza i ORP Huragan. Za kadłub Wichra odpowiada przede wszystkim PGZ Stocznia Wojenna, natomiast Stocznia Crist wykonała cały blok dziobowy prototypu. Przy budowie Burzy jako podwykonawca stoczniowy ma pracować Stocznia Remontowa Nauta.
Jak przebiegało wodowanie ORP Wicher?
Ze względu na rozmiary fregaty nie zastosowano klasycznego zjazdu kadłuba z pochylni. Jednostkę zbudowano w hali montażowej, a następnie wykorzystano samojezdne platformy wielokołowe i barkę półzanurzalną. Operacja przebiegała w kilku etapach:
- Platformy SPMT wjechały pod kadłub ustawiony na specjalnej podbudowie transportowej.
- Podniosły konstrukcję i przetransportowały ją z hali montażowej na pokład barki półzanurzalnej.
- Kadłub ustawiono na przygotowanych wspornikach, po czym barka odsunęła się od nabrzeża i wyszła w rejon Zatoki Gdańskiej.
- Operatorzy kontrolowanie zanurzyli barkę, aż kadłub uzyskał własną pływalność.
- Holowniki przeprowadziły fregatę do nabrzeża wyposażeniowego, gdzie rozpoczęły się dalsze prace stoczniowe.
W przypadku Wichra chrzest i wodowanie były odrębnymi wydarzeniami. Chrzest oznaczał formalne nadanie imienia jednostce. Wodowanie nastąpiło później, gdy kadłub po zanurzeniu barki po raz pierwszy znalazł się na wodzie. Nie jest to jeszcze wejście do służby. Po wodowaniu okręt przechodzi wyposażanie, integrację systemów, próby portowe i próby morskie.
Wodowanie prototypu wykorzystało barkę półzanurzalną Boabarge 33 oraz platformy SPMT. Operacja była pierwszym z trzech podobnych przedsięwzięć przewidzianych dla fregat programu Miecznik. Po opuszczeniu hali Wicher nie wraca już do niej. Prace przy podwodnej części kadłuba mogą być prowadzone z wykorzystaniem doku pływającego.
Znaczenie programu dla Marynarki Wojennej
Fregaty typu Miecznik mają zastąpić starzejące się jednostki Oliver Hazard Perry i zapewnić Marynarce Wojennej większe możliwości działania na Bałtyku oraz poza nim. Ich zadania obejmą ochronę szlaków handlowych, infrastruktury podmorskiej, zespołów okrętów i obiektów o znaczeniu strategicznym.
Dla polskiego przemysłu równie ważny jak sam okręt jest transfer kompetencji. PGZ Stocznia Wojenna rozwija zdolności w zakresie prefabrykacji dużych bloków, montażu kadłubów i integracji platformy. Współpraca z Babcockiem i Thalesem pozwala połączyć krajową produkcję z zagranicznymi rozwiązaniami konstrukcyjnymi oraz systemami walki.
Planowany termin rozpoczęcia służby ORP Wicher to 2029 rok, ale jest to termin założony w harmonogramie, a nie fakt dokonany. Zanim fregata otrzyma banderę i zostanie formalnie wcielona do Marynarki Wojennej, musi przejść pełny cykl wyposażania oraz testów.
Skąd pochodzi nazwa Wicher?
Nazwa nawiązuje do niszczyciela ORP Wicher, zwodowanego w 1930 roku i służącego w Marynarce Wojennej II Rzeczypospolitej. Okręt uczestniczył w obronie polskiego wybrzeża we wrześniu 1939 roku. Współczesny Wicher jest trzecim polskim okrętem noszącym tę nazwę, a razem z Burzą i Huraganem kontynuuje tradycję nadawania jednostkom nazw związanych ze zjawiskami pogodowymi.
ORP Wicher łączy więc dwa wymiary programu Miecznik: nowoczesną fregatę rakietową budowaną według projektu Arrowhead 140 oraz rozwój polskich kompetencji stoczniowych. O jego rzeczywistej wartości bojowej zdecyduje nie tylko uzbrojenie, lecz także sprawna integracja sensorów, systemu CMS, łączności i wszystkich elementów platformy.
