M1 Abrams zużywa około 14–15 litrów paliwa na każdy kilometr w warunkach bojowych. W szwedzkich testach porównawczych odnotowano wynik 14,7 l/km, czyli około 147–148 l/10 km. Tak wysokie spalanie wynika z zastosowania turbiny gazowej Honeywell AGT-1500, która zapewnia dużą moc i wysoką dynamikę, ale jest mniej oszczędna od silnika wysokoprężnego.
Ile pali czołg Abrams?
Podawane spalanie dotyczy przejazdu, a nie godziny pracy silnika. To ważne rozróżnienie, ponieważ czołg może długo stać z uruchomionym napędem, na przykład podczas postoju w kolumnie, obserwacji terenu albo działań bojowych. W takich warunkach zużycie paliwa nie daje się wiarygodnie przeliczyć wyłącznie na kilometry.
Wynik 14,7 l/km pochodzi ze szwedzkich testów autonomii operacyjnej, w których porównywano między innymi M1 Abramsa z Leopardem 2. W praktyce spalanie zależy od wersji pojazdu, masy, rodzaju nawierzchni, obciążenia i sposobu prowadzenia działań. Na drodze utwardzonej będzie zwykle niższe niż w ciężkim terenie, ale także wtedy Abrams pozostaje czołgiem wymagającym dużych dostaw paliwa.
Dlaczego Abrams pali tak dużo?
Za napęd M1 Abrams odpowiada turbina gazowa Honeywell AGT-1500 o mocy około 1500 KM. W przeciwieństwie do typowego diesla nie potrzebuje długiego wchodzenia na obroty, aby przekazać dużą moc. Maksimum momentu obrotowego jest dostępne przy niskiej prędkości obrotowej, co ułatwia szybkie ruszanie i sprawne przyspieszanie ciężkiego pojazdu.
Turbina ma także inne zalety. Stosunkowo łatwo uruchamia się w niskiej temperaturze, pracuje łagodniej niż wiele dużych silników wysokoprężnych i może dostarczać dużą moc przy różnych obciążeniach. Ceną jest jednak niższa efektywność paliwowa. Taki napęd potrzebuje znacznych ilości paliwa oraz powietrza, a spaliny osiągają wysoką temperaturę.
AGT-1500 jest jednostką wielopaliwową. Po odpowiednim dostosowaniu może pracować między innymi na paliwie lotniczym, oleju napędowym, nafcie, a w określonych warunkach także na benzynie. W amerykańskich siłach zbrojnych standardowym paliwem dla Abramsa jest przede wszystkim JP-8. Ujednolicenie paliwa dla czołgów i lotnictwa upraszcza logistykę, choć użycie innego paliwa może wpływać na moc, trwałość i niezawodność turbiny.
Abrams i Leopard 2 – porównanie spalania
Dane ze szwedzkich testów pokazują, jak duża jest różnica między turbiną gazową a silnikiem wysokoprężnym o podobnej mocy. W badaniu Abrams zużywał średnio 14,8 l/km, natomiast Leopard 2 z dieslem potrzebował około 7,2 l/km. Oznacza to, że na każde 10 km przypadały następujące ilości paliwa:
| Model | Typ silnika | Zużycie paliwa na 10 km |
|---|---|---|
| M1 Abrams | Turbina gazowa Honeywell AGT-1500 | 148 l |
| Leopard 2 | Silnik wysokoprężny MTU MB873 | 72 l |
| Różnica | Turbina względem diesla | około 76 l na 10 km |
W tym samym zestawieniu Abrams przejechał około 3800 km, zużywając 56 488 litrów paliwa, a Leopard 2 pokonał około 3730 km przy zużyciu 26 874 litrów. Nie oznacza to, że każdy przejazd obu czołgów będzie wyglądał identycznie, ale dobrze pokazuje obciążenie, jakie turbina nakłada na zaopatrzenie jednostki.
Wczesne wersje Abramsa miały zbiorniki o łącznej pojemności około 1900 litrów, a zasięg na drogach utwardzonych określano na około 490 km. W cięższym wariancie lub podczas jazdy terenowej zasięg może być wyraźnie mniejszy. Pojemność zbiorników nie wystarcza więc do oceny realnej autonomii bez uwzględnienia warunków pracy.
Co wpływa na zużycie paliwa w praktyce?
Wynik laboratoryjny lub testowy nie opisuje całego zużycia w jednostce. Na ilość spalanego paliwa wpływają przede wszystkim:
- Praca na biegu jałowym – turbina zużywa paliwo także wtedy, gdy czołg stoi. Nowsze warianty, między innymi M1A2C, otrzymały pomocniczy agregat prądotwórczy, który ogranicza potrzebę pracy głównego silnika podczas postoju.
- Rodzaj terenu – błoto, piasek, strome podjazdy i częste zmiany kierunku zwiększają obciążenie układu napędowego względem jazdy po utwardzonej drodze.
- Masa i wyposażenie – dodatkowe pakiety opancerzenia, amunicja, paliwo oraz wyposażenie zwiększają masę, a tym samym zapotrzebowanie na energię podczas ruszania i jazdy.
- Stan filtrów powietrza – turbina potrzebuje dużego przepływu powietrza. Zapylenie ogranicza sprawność filtracji i wymaga częstszej obsługi, szczególnie w warunkach pustynnych.
- Rodzaj wykonywanego zadania – manewry, krótkie zrywy, zatrzymywanie i ponowne ruszanie mogą zużywać więcej paliwa niż równomierna jazda.
Dlatego warto rozdzielać dwa parametry: spalanie podczas przejazdu, wyrażane w litrach na kilometr, oraz zużycie paliwa w czasie pracy silnika, wyrażane w litrach na godzinę. Pierwszy wskaźnik pomaga ocenić zasięg, drugi ma duże znaczenie dla planowania postoju, marszu i zaopatrzenia.
Abrams płaci za wysoką moc i natychmiastową reakcję turbiny dużym zużyciem paliwa. Właśnie dlatego jego osiągi są związane z rozbudowaną logistyką, a pod względem ekonomii napędu przegrywa z porównywalnymi czołgami wyposażonymi w diesle.
