Broń gładkolufowa to broń palna, której przewód lufy nie ma gwintowania. W efekcie wystrzelony pocisk nie otrzymuje ruchu obrotowego stabilizującego tor lotu, jak dzieje się to w broni gwintowanej. Taka konstrukcja wpływa na rodzaj amunicji, sposób działania i typowe zastosowania.
Czym jest broń gładkolufowa?
Określenie „gładkolufowa” odnosi się do wnętrza lufy, a nie do jej zewnętrznego wyglądu. W lufie gwintowanej znajdują się spiralne bruzdy, które nadają pociskowi obrót wokół jego osi. Obrót pomaga stabilizować pocisk podczas lotu i zwykle sprzyja zachowaniu celności na większym dystansie.
W broni gładkolufowej takich bruzd nie ma. Lufa ma gładki przewód, dlatego amunicja nie uzyskuje typowej stabilizacji obrotowej. To podstawowa cecha odróżniająca tę kategorię od broni gwintowanej i zarazem powód, dla którego najczęściej kojarzy się ją ze strzelbami.
Jak działa i czym strzela broń gładkolufowa?
Najczęściej wykorzystuje się w niej naboje śrutowe. Zawierają one wiele drobnych kulistych pocisków, które po opuszczeniu lufy rozpraszają się. Taki sposób działania zwiększa obszar pokrycia, ale sprawia też, że energia poszczególnych elementów i ich skupienie zmieniają się wraz z odległością.
Drugim rodzajem amunicji jest pocisk typu slug, czyli pojedynczy, większy pocisk przeznaczony do strzelb. Ponieważ lufa gładka nie nadaje mu rotacji, jego stabilizacja może wynikać z konstrukcji pocisku, na przykład odpowiedniego kształtu lub zastosowania brzechw. Nie każdy slug ma jednak identyczną budowę, dlatego jego właściwości zależą od konkretnego naboju.
Brak gwintowania zwykle ogranicza celność i użyteczny zasięg w porównaniu z pociskami wystrzeliwanymi z luf gwintowanych. Nie oznacza to, że broń gładkolufowa jest pozbawiona precyzji. Jej konstrukcja jest po prostu dostosowana do amunicji śrutowej oraz pocisków przeznaczonych do stabilizacji innym sposobem niż klasyczny obrót nadany przez gwint.
Najpopularniejsze typy broni gładkolufowej
Broń gładkolufową można podzielić także według mechanizmu przeładowania. Najczęściej spotyka się trzy konstrukcje:
| Typ broni | Mechanizm przeładowania | Charakterystyka |
|---|---|---|
| Bock | Lufa łamana | Broń z dwiema lufami umieszczonymi jedna nad drugą. Przeładowanie odbywa się po otwarciu i zamknięciu baskili. |
| Pump-action | Ręczne przesunięcie czółenka | Strzelec przeładowuje broń ruchem czółenka, które usuwa zużyty nabój i wprowadza kolejny. |
| Samopowtarzalna | Automatyka gazowa lub bezwładnościowa | Mechanizm wykorzystuje energię strzału do przeładowania broni i przygotowania jej do kolejnego strzału. |
Różnice między tymi typami dotyczą przede wszystkim sposobu obsługi i pracy mechanizmu, a nie samej definicji broni gładkolufowej. O tym, czy dana konstrukcja należy do tej kategorii, decyduje gładki przewód lufy.
Gdzie wykorzystuje się broń gładkolufową?
Jej zastosowanie zależy od konstrukcji, amunicji i przepisów obowiązujących w danym miejscu. Do głównych obszarów należą:
- Sport – między innymi konkurencje trap, skeet, IPSC i 3GUN.
- Łowiectwo – zwłaszcza w zastosowaniach wymagających amunicji śrutowej.
- Zastosowania taktyczne i obronne – w ramach wyposażenia formacji lub użytkowania zgodnego z prawem i zasadami bezpieczeństwa.
