F-35 i Su-57 należą do myśliwców 5. generacji, ale reprezentują odmienne koncepcje użycia. F-35 jest przede wszystkim sieciocentrycznym samolotem wielozadaniowym, który wykorzystuje stealth i fuzję danych do wykrywania oraz zwalczania celów. Su-57 to większy, dwusilnikowy myśliwiec przewagi powietrznej, w którym większą rolę odgrywają prędkość, manewrowość i szeroki zakres uzbrojenia.
Dlaczego F-35 i Su-57 są często porównywane?
Obie konstrukcje powstały jako odpowiedź na wymagania stawiane samolotom 5. generacji. Nie oznacza to jednak jednego, zamkniętego zestawu cech. W praktyce chodzi o połączenie obniżonej wykrywalności, zaawansowanych sensorów, wymiany danych, wielozadaniowości i wysokiej świadomości sytuacyjnej. Proporcje między tymi elementami mogą być różne.
F-35 Lightning II, opracowany przez Lockheed Martin, miał działać jako „latający rozgrywający” w połączonym systemie walki. Jego zadaniem jest przenikanie w środowisko silnie bronione, wykrywanie celów, przekazywanie informacji innym jednostkom i wykonywanie uderzeń. Su-57 powstał w ramach rosyjskiego programu PAK FA jako cięższy następca części zadań Su-27, z naciskiem na przewagę powietrzną, zdolność do atakowania celów naziemnych i współpracę z własną obroną powietrzną.
F-35 i Su-57 – podstawowe parametry
Największa różnica widoczna już na poziomie konstrukcji dotyczy układu napędowego i rozmiarów. Poniższe wartości są przybliżeniami, ponieważ dokładne dane mogą zależeć od wariantu, konfiguracji i źródła.
| Cecha | F-35A | Su-57 |
|---|---|---|
| Układ napędowy | 1 silnik Pratt & Whitney F135 | 2 silniki z rodziny AL-41F1, docelowo rozwijany silnik Izdielije 30 |
| Masa własna | około 13 000 kg | około 18 000 kg |
| Rozpiętość skrzydeł | około 10,6 m | około 14,1 m |
| Prędkość maksymalna | około 1,6 Ma | około 2 Ma |
| Wewnętrzne komory uzbrojenia | 2 główne komory | 2 główne komory oraz 2 mniejsze boczne |
Su-57 jest większy i cięższy, ale dwa silniki zapewniają mu korzystny stosunek ciągu do masy. W praktyce przekłada się to na większy potencjał prędkości i manewrowości. F-35 jest mniejszy, lecz jego konstrukcja została w większym stopniu podporządkowana ograniczeniu odbicia radarowego oraz integracji sensorów.
Stealth i filozofia konstrukcyjna
RCS, czyli skuteczna powierzchnia odbicia radarowego, opisuje to, jak duży wydaje się obiekt dla radaru. Nie jest stałą cechą samolotu. Zależy między innymi od kierunku obserwacji, częstotliwości radaru, uzbrojenia i konfiguracji maszyny. Oficjalne wartości RCS F-35 i Su-57 nie są publicznie znane, dlatego dokładne liczby pojawiające się w internecie należy traktować jako szacunki, wyniki symulacji albo niezweryfikowane dane.
F-35 korzysta z rozwiązań podporządkowanych niskiej wykrywalności. Jednym z nich jest kanał dolotowy typu S-duct, który ogranicza bezpośrednią widoczność łopatek sprężarki silnika dla radaru. Znaczenie mają także kształt krawędzi, ukrycie uzbrojenia i jakość wykonania powierzchni. Szczeliny, niedokładne spasowanie elementów oraz zużycie powłok mogą pogarszać rzeczywiste właściwości stealth, dlatego sama koncepcja płatowca nie wyczerpuje tematu.
Su-57 również ma cechy obniżonej wykrywalności, ale projektanci musieli pogodzić je z większą manewrowością i zastosowaniem dwóch silników. Wloty powietrza nie wykorzystują tak konsekwentnie układu S-duct jak F-35. Zastosowano ekrany i materiały pochłaniające fale radarowe, jednak publicznie dostępne informacje nie pozwalają wiarygodnie ocenić ich skuteczności w każdych warunkach.
Su-57 nie jest samolotem pozbawionym stealth, ale jego projekt nie podporządkowuje całej konstrukcji minimalizacji RCS w takim stopniu jak F-35.
W efekcie F-35 powinien mieć przewagę w scenariuszu, w którym najważniejsze jest późne wykrycie, rozpoznanie celu i odpalenie uzbrojenia z dystansu. Su-57 może zyskiwać w sytuacjach wymagających dużej energii manewru, wysokiej prędkości i przenoszenia większego zestawu środków bojowych. Nie pozwala to jednak wyciągać prostego wniosku o wyniku bezpośredniego starcia, ponieważ znaczenie mają także radary naziemne, wsparcie innych samolotów, uzbrojenie, wyszkolenie i zasady użycia.
Awionika i sieciocentryczność
Przewaga F-35 nie ogranicza się do kształtu płatowca. Samolot został zaprojektowany wokół fuzji sensorów, czyli łączenia danych z radaru, systemów optoelektronicznych, odbiorników emisji i źródeł zewnętrznych w jeden obraz sytuacji. Pilot nie musi analizować każdego sensora oddzielnie, ponieważ system przedstawia mu przetworzone informacje o zagrożeniach i celach.
Su-57 wykorzystuje rozbudowany zestaw czujników. Jego podstawą jest system radioelektroniczny Sz-121 z radarem N036 Biełka, antenami AESA pasma X i dodatkowymi antenami pasma L. Uzupełnia go system optoelektroniczny 101KS Atoll, obejmujący między innymi czujniki podczerwieni i ostrzegania przed pociskami.
Najważniejsze różnice dotyczą stopnia integracji i dojrzałości całego systemu:
- F-35 wykorzystuje fuzję danych do budowania wspólnego obrazu pola walki.
- Su-57 ma radar AESA, sensory podczerwieni i środki walki elektronicznej, lecz publiczne informacje o ich współdziałaniu są znacznie mniej szczegółowe.
- F-35 od początku projektowano do wymiany danych z innymi samolotami, radarami i stanowiskami dowodzenia.
- Su-57 ma rozwijane zdolności współpracy z innymi maszynami i systemami obrony powietrznej, ale ich zakres operacyjny jest trudniejszy do potwierdzenia.
Nie oznacza to, że rosyjska konstrukcja nie ma ambicji sieciocentrycznych. Publiczne informacje wskazują na testy współdziałania z Su-35S, systemami obrony powietrznej oraz bezzałogowcem S-70. F-35 pozostaje jednak wyraźnie dojrzalszym systemem w zakresie łączenia danych, interoperacyjności i działania w dużej międzynarodowej sieci.
Status produkcyjny i operacyjny
Różnica między samolotami jest szczególnie widoczna w skali produkcji. F-35 został wdrożony w wielu państwach i powstało już ponad 1000 egzemplarzy. Lockheed Martin dostarcza dziesiątki, a w ostatnich latach ponad 100 samolotów rocznie. Tak duża flota oznacza szeroką bazę szkoleniową, rozwinięty łańcuch części i większą liczbę użytkowników zbierających doświadczenia operacyjne.
Su-57 pozostaje konstrukcją produkowaną w znacznie mniejszej liczbie. Publiczne szacunki mówią o kilkudziesięciu seryjnych egzemplarzach, ale dokładna liczba dostarczonych maszyn nie jest oficjalnie przejrzysta. Program nadal obejmuje rozwój awioniki, uzbrojenia i docelowych silników. Wojna przeciwko Ukrainie oraz obciążenie rosyjskiego przemysłu mogą wpływać na harmonogram dostaw.
To ważne rozróżnienie. F-35 jest dojrzałym, masowo wdrażanym systemem eksportowym, choć nadal podlega modernizacjom. Su-57 ma potencjał rozwoju, lecz jego możliwości trzeba oceniać razem z ograniczoną liczebnością, mniejszą bazą użytkowników i trwającym procesem dopracowywania konstrukcji.
W jakich scenariuszach każda maszyna ma przewagę?
Porównanie F-35 i Su-57 ma sens tylko wtedy, gdy uwzględnia się zadanie, środowisko i zaplecze operacyjne. Najważniejsze różnice można ująć następująco:
- F-35 lepiej pasuje do działań w silnie bronionej przestrzeni, gdy liczą się stealth, rozpoznanie i wymiana danych.
- Su-57 został zoptymalizowany pod kątem przewagi powietrznej, dużej prędkości, manewrowości i działania w połączeniu z rosyjskimi systemami walki.
- F-35 daje użytkownikowi większą dojrzałość logistyczną, interoperacyjność i doświadczenie wielonarodowej floty.
- Su-57 może być atrakcyjny dla państwa szukającego ciężkiego myśliwca o dużym potencjale kinetycznym i gotowego zaakceptować mniejszą skalę programu.
Przykład Indii pokazuje, że decyzja nie zależy wyłącznie od osiągów. Znaczenie mają także transfer technologii, lokalna produkcja, koszty, dostęp do uzbrojenia, relacje polityczne i zgodność z istniejącą strukturą sił powietrznych. Dlatego odpowiedź na pytanie „F-35 czy Su-57?” brzmi inaczej dla państwa budującego rozległą sieć sojuszniczą niż dla kraju stawiającego na autonomię i ciężkie lotnictwo przewagi powietrznej. Nie ma tu jednego zwycięzcy niezależnego od doktryny, choć F-35 ma wyraźną przewagę w stealth, fuzji danych i dojrzałości produkcyjnej.
