Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” jest nadawany za długoletnią, wzorową służbę lub pracę w Wojsku Polskim. Wyróżnienie ma trzy stopnie, a wymagany staż wynosi odpowiednio 3, 10 albo 20 lat. Medal nadaje Minister Obrony Narodowej, zazwyczaj z okazji Święta Wojska Polskiego.
Czym jest medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny”?
Medal „Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny” to zaszczytne odznaczenie ustanowione w Ustawie z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny. Jego podstawę prawną stanowią przepisy działu XXIV ustawy, w szczególności art. 671 oraz art. 674–676. Aktualny tekst jednolity ustawy został opublikowany jako Dz.U. 2025 poz. 825.
Odznaczenie służy uhonorowaniu osób, które przez wymagany okres wzorowo pełniły służbę wojskową albo pracowały w Wojsku Polskim. O przyznaniu medalu nie decyduje sam upływ czasu. Potrzebne jest przedstawienie kandydata w przewidzianym trybie i wydanie decyzji przez właściwy organ.
Stopnie medalu i wymagany staż
Medal występuje w trzech stopniach. Wymagany okres służby lub pracy zależy od stopnia, o który może ubiegać się dana osoba:
| Stopień medalu | Wymagany staż służby lub pracy | Kolejność nadawania |
|---|---|---|
| Brązowy | Co najmniej 3 lata | Najniższy stopień |
| Srebrny | Co najmniej 10 lat | Po spełnieniu wymogu stażowego |
| Złoty | Co najmniej 20 lat | Najwyższy stopień |
Medal tego samego stopnia można nadać tej samej osobie tylko raz. Nie przyznaje się również stopnia niższego od tego, który osoba już posiada. Oznacza to, że posiadacz medalu srebrnego nie otrzyma później medalu brązowego, a przy kolejnym wyróżnieniu może być rozpatrywany wyłącznie stopień wyższy, o ile spełnione są pozostałe warunki.
W porównaniu z wcześniejszymi regulacjami skrócono wymagany staż z 5 do 3 lat dla stopnia brązowego, z 15 do 10 lat dla stopnia srebrnego oraz z 25 do 20 lat dla stopnia złotego.
Kto może otrzymać medal?
Przepisy przewidują możliwość nadania medalu kilku grupom osób związanych ze służbą lub pracą w resorcie obrony narodowej:
- Żołnierze zawodowi pełniący czynną służbę wojskową.
- Byli żołnierze zawodowi.
- Pracownicy resortu obrony narodowej zatrudnieni w Wojsku Polskim.
- Pracownicy Służby Kontrwywiadu Wojskowego lub Służby Wywiadu Wojskowego, jeżeli okres ich pracy podlega zaliczeniu do wymaganego stażu.
Do wymaganego okresu mogą być zaliczane także wskazane w przepisach okresy służby w innych formacjach mundurowych. W przypadku żołnierzy zawodowych uwzględnia się formy czynnej służby wojskowej, z wyjątkiem terytorialnej służby wojskowej pełnionej dyspozycyjnie. Szczegółowy sposób obliczania stażu określają przepisy wykonawcze wydane przez Ministra Obrony Narodowej.
Jak wygląda procedura nadania medalu?
Medal nie jest przyznawany automatycznie po osiągnięciu wymaganego stażu. Procedura obejmuje przedstawienie kandydata, ocenę wniosku i formalne nadanie odznaczenia:
- Przygotowanie wniosku – z wnioskiem mogą wystąpić między innymi dowódcy jednostek wojskowych, dyrektorzy, szefowie i komendanci jednostek organizacyjnych podległych Ministrowi Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych.
- Weryfikacja okresów służby i pracy – właściwa jednostka sprawdza staż kandydata oraz to, czy poszczególne okresy mogą zostać zaliczone.
- Przedstawienie kandydatury – wniosek jest przekazywany w trybie określonym w przepisach wykonawczych dotyczących medalu.
- Nadanie przez Ministra Obrony Narodowej – to Minister Obrony Narodowej nadaje medal na podstawie ustawy i właściwego wniosku.
- Wręczenie odznaczenia – medal nadaje się z okazji Święta Wojska Polskiego, choć szczegółowy tryb wręczania wynika z przepisów wykonawczych.
Odznakę medalu nosi się na lewej stronie piersi, po orderach i odznaczeniach, a przed Medalem „Za zasługi dla obronności kraju”. Można także nosić baretkę. Jeżeli dana osoba posiada medal w kilku stopniach, nosi odznakę najwyższego posiadanego stopnia.
Kiedy można utracić medal?
Utrata medalu następuje wskutek prawomocnego orzeczenia środka karnego pozbawienia praw publicznych albo degradacji. Minister Obrony Narodowej może także pozbawić odznaczenia, gdy na podstawie postępowania karnego, dyscyplinarnego lub postępowania przed sądem honorowym zostanie stwierdzone, że odznaczona osoba dopuściła się czynu, przez który stała się niegodna medalu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje analizy aktualnych przepisów ani indywidualnej konsultacji prawnej.
