Okręt wojenny

Jak duża jest Polska Marynarka Wojenna?

Autor: Armia24 Opublikowano Czas czytania: 8 min

Polska Marynarka Wojenna ma dziś ograniczony potencjał dużych okrętów bojowych, ale nie jest formacją wygaszaną. To flota w okresie głębokiej transformacji: stare fregaty i jedyny okręt podwodny nadal pozostają w służbie, a równolegle powstają nowe fregaty, niszczyciele min i jednostki rozpoznawcze. Najważniejszym kierunkiem jest przejście od obrony samego wybrzeża do aktywnej ochrony polskich interesów, infrastruktury i szlaków morskich.

Jaki jest obecny stan polskiej Marynarki Wojennej?

Najkrótsza odpowiedź brzmi: Polska ma niewielką, zróżnicowaną flotę, której najważniejsze elementy bojowe są w dużej mierze wiekowe. Jej trzon nawodny tworzą dwie fregaty typu Oliver Hazard Perry, korweta ORP Ślązak, starsza korweta ORP Kaszub oraz trzy małe okręty rakietowe typu Orkan. Komponent podwodny obejmuje tylko jeden okręt, ORP Orzeł.

Nie oznacza to jednak, że cała formacja ma małe znaczenie. Marynarka Wojenna obejmuje także bardzo ważne siły przeciwminowe, lotnictwo morskie, okręty rozpoznawcze, ratownicze, hydrograficzne i logistyczne. Jej realną wartość należy więc oceniać nie przez samą liczbę okrętów, lecz przez zdolność do prowadzenia rozpoznania, ochrony żeglugi, zwalczania min, działań przeciw okrętom podwodnym i utrzymywania jednostek na morzu.

Czym dysponuje Polska Marynarka Wojenna obecnie?

Poniższe zestawienie obejmuje główne klasy okrętów. Status „w służbie” dotyczy jednostek już eksploatowanych, natomiast programy budowy zostały wskazane oddzielnie, aby nie zawyżać obrazu obecnego potencjału.

Klasa okrętu Przykłady Status
Fregaty rakietowe ORP Gen. T. Kościuszko, ORP Gen. K. Pułaski 2 w służbie, jednostki typu Oliver Hazard Perry
Korwety ORP Ślązak, ORP Kaszub 2 w służbie, o różnym wieku i przeznaczeniu
Okręt podwodny ORP Orzeł 1 w służbie, jednostka wymagająca zastąpienia
Małe okręty rakietowe ORP Orkan, ORP Piorun, ORP Grom 3 w służbie
Niszczyciele min ORP Kormoran, ORP Albatros, ORP Mewa 3 w służbie, kolejne jednostki są budowane
Trałowce Jednostki projektu 207 Część nadal w służbie, konstrukcje starszej generacji

Przewiń tabelę w bok →

Fregaty i korwety

Dwie fregaty typu Oliver Hazard Perry są największymi okrętami bojowymi pozostającymi obecnie w polskiej służbie. Mają około 3,7 tys. ton wyporności i zostały zbudowane w latach 70. i 80. XX wieku. Do Polski trafiły ze Stanów Zjednoczonych na początku XXI wieku. Nadal mogą działać w zespołach NATO, lecz ich wiek ogranicza możliwości modernizacji, niezawodność i perspektywę dalszej eksploatacji.

Polska posiada również dwie korwety. ORP Kaszub jest starszą jednostką przeznaczoną pierwotnie między innymi do zwalczania okrętów podwodnych. ORP Ślązak powstał na bazie programu Gawron i wszedł do służby jako korweta patrolowa. Jest przydatny w patrolowaniu, ochronie infrastruktury i szkoleniu, ale nie ma pełnego zestawu uzbrojenia, który pozwalałby traktować go jak wielozadaniowy okręt pierwszej linii.

Okręt podwodny i siły rakietowe

ORP Orzeł, zwodowany w 1985 roku, jest jedynym polskim okrętem podwodnym. Taka liczba nie zapewnia ciągłej obecności pod wodą ani odpowiedniej odporności na remonty i awarie. Okręty podwodne są szczególnie cenne na Bałtyku, ponieważ mogą skrycie obserwować akwen, rozpoznawać ruchy przeciwnika i oddziaływać na jego jednostki bez ujawniania pozycji.

Trzy małe okręty rakietowe typu Orkan uzupełniają potencjał nawodny. Ich niewielkie rozmiary są dopasowane do działań na płytkim Bałtyku, a uzbrojenie przeciwokrętowe pozwala im zwalczać cele nawodne. Nie zastępują jednak fregat, które mogą wykonywać zadania obrony powietrznej, zwalczania okrętów podwodnych, eskorty i działań na odległych akwenach.

Siły przeciwminowe

Jednym z najlepiej rozwijanych elementów polskiej floty są niszczyciele min projektu 258 Kormoran II. ORP Kormoran, ORP Albatros i ORP Mewa wykorzystują między innymi sonary, bezzałogowe pojazdy podwodne i zdalnie sterowane systemy do wykrywania oraz neutralizacji min. Stal amagnetyczna ogranicza ryzyko uruchomienia części ładunków magnetycznych.

W służbie pozostają także starsze trałowce. Ich znaczenie wynika z historii Bałtyku, na którego dnie nadal znajdują się miny, wraki i inne niebezpieczne obiekty. Bez oczyszczania torów wodnych nawet nowoczesne fregaty i statki transportowe nie mogłyby bezpiecznie działać.

Jakie są główne kierunki modernizacji?

Modernizacja Marynarki Wojennej nie polega na prostym zwiększeniu liczby okrętów. Chodzi o odbudowę kilku powiązanych zdolności: obrony powietrznej na morzu, działań przeciwpodwodnych, rozpoznania, ochrony żeglugi i zabezpieczenia logistycznego. Najważniejsze programy to:

  • Miecznik – budowa trzech wielozadaniowych fregat
  • Orka – odbudowa komponentu okrętów podwodnych
  • Kormoran II – rozwój nowoczesnych zdolności przeciwminowych
  • Delfin – pozyskanie okrętów rozpoznania radioelektronicznego

Miecznik – fregaty jako przyszły trzon floty

Program Miecznik obejmuje budowę trzech fregat wielozadaniowych opartych na projekcie Arrowhead 140. Przyszłe ORP Wicher, ORP Burza i ORP Huragan mają wyporność około 7000 ton, czyli wyraźnie większą niż obecne polskie fregaty typu Oliver Hazard Perry.

Fregata tej klasy może łączyć kilka funkcji. Obejmuje to zwalczanie celów powietrznych i nawodnych, działania przeciw okrętom podwodnym, eskortę innych jednostek, ochronę zespołów morskich oraz udział w operacjach NATO. Pokład i hangar dla śmigłowca zwiększają możliwości rozpoznania i ZOP, czyli zwalczania okrętów podwodnych.

Miecznik ma zastąpić najstarsze fregaty, ale jego znaczenie wykracza poza wymianę kadłubów. Większy okręt ma odpowiedni zasięg, autonomiczność, zapas energii i przestrzeń na sensory oraz uzbrojenie potrzebne do działania na Bałtyku i poza nim. Dzięki temu Polska będzie mogła nie tylko chronić własne wybrzeże, lecz także uczestniczyć w eskortowaniu żeglugi i misjach sojuszniczych na innych akwenach.

Orka – odbudowa zdolności podwodnych

Program Orka ma rozwiązać problem starzejącego się ORP Orzeł i przywrócić Polsce większy komponent podwodny. W planach mówi się o pozyskaniu kilku nowych jednostek, lecz szczegóły dostaw i konfiguracji powinny być rozpatrywane wyłącznie na podstawie oficjalnych decyzji i podpisanych umów.

Nowoczesny okręt podwodny jest trudny do wykrycia i może długo prowadzić rozpoznanie. Na płytkim, złożonym hydrologicznie Bałtyku jego skuteczność zależy od jakości sonarów, wyciszenia, wyszkolenia załogi i współpracy z lotnictwem morskim. Utrata tej zdolności oznaczałaby nie tylko mniej torped w arsenale, lecz także poważną lukę w rozpoznaniu i odstraszaniu.

Kormoran II i bezpieczeństwo akwenów

Niszczyciele min są mniej widoczne niż fregaty, ale bez nich flota nie może swobodnie korzystać z portów i torów wodnych. Kolejne jednostki programu Kormoran II mają zwiększyć zdolność do rozpoznania dna, klasyfikacji obiektów oraz niszczenia min przy ograniczeniu ryzyka dla załogi.

W tym obszarze Polska rozwija kompetencje przydatne także w ramach zespołów NATO. Działania przeciwminowe są zadaniem długotrwałym i wymagają specjalistycznych okrętów, bezzałogowych systemów oraz dobrze przygotowanych baz. Nie da się ich zastąpić samymi fregatami ani lotnictwem.

Jaką rolę pełni lotnictwo i jednostki pomocnicze?

Marynarka Wojenna to nie tylko okręty. Lotnictwo morskie zapewnia rozpoznanie, transport, ratownictwo i poszukiwanie okrętów podwodnych. W jego skład wchodzą między innymi samoloty patrolowe PZL M28 Bryza oraz śmigłowce, w tym AW101 i maszyny ratownicze W-3 Anakonda.

Najważniejsze zadania lotnictwa morskiego obejmują:

  • śmigłowce ZOP wykrywają i śledzą okręty podwodne
  • samoloty patrolowe obserwują rozległe obszary morza i wspierają poszukiwanie celów
  • śmigłowce ratownicze prowadzą akcje na morzu i zabezpieczają załogi
  • platformy wczesnego wykrywania mogą zwiększać zasięg obserwacji sytuacji powietrznej i nawodnej

Drugą grupę stanowią jednostki pomocnicze. Okręty rozpoznania radioelektronicznego programu Delfin mają zastąpić starsze ORP Nawigator i ORP Hydrograf. Ich zadaniem będzie zbieranie informacji o emisjach elektromagnetycznych i aktywności innych jednostek, co pozwala budować obraz sytuacji przed rozpoczęciem działań bojowych.

Znaczenie mają również holowniki, okręty ratownicze, hydrograficzne, logistyczne i dowodzenia. Bez nich fregata może mieć dobre uzbrojenie, ale krócej pozostanie na morzu, trudniej przeprowadzi naprawy i nie będzie w stanie działać w pełnym cyklu operacyjnym.

Dlaczego Marynarka Wojenna jest istotna dla Polski?

Polska gospodarka i bezpieczeństwo energetyczne są silnie związane z morzem. Przez Bałtyk przebiegają szlaki handlowe, a na dnie znajdują się kable, rurociągi i inne elementy infrastruktury. Baltic Pipe, terminal LNG w Świnoujściu oraz przyszłe morskie farmy wiatrowe wymagają monitorowania i ochrony.

Marynarka Wojenna może wspierać ochronę tych obiektów przez patrolowanie, rozpoznanie, eskortę, reagowanie na incydenty i współdziałanie z innymi rodzajami sił zbrojnych. Nie oznacza to, że jeden okręt zapewni pełną ochronę całej infrastruktury. Potrzebny jest system łączący satelity, lotnictwo, radary brzegowe, jednostki nawodne, okręty podwodne i służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo portów.

Wartość floty nie wynika wyłącznie z liczby kadłubów. O skuteczności decyduje połączenie okrętów, rozpoznania, lotnictwa, logistyki i zdolności do współpracy z sojusznikami.

Znaczenie Bałtyku zwiększa także bliskość obwodu kaliningradzkiego i obecność rosyjskiej Floty Bałtyckiej. Akwen jest stosunkowo płytki i trudny nawigacyjnie, ale nie oznacza to, że jest mało ważny. Zatłoczone szlaki, zmienne warunki, liczne przeszkody podwodne i bliskość państw NATO tworzą środowisko wymagające stałego rozpoznania.

W ramach NATO Polska nie działa w izolacji. Jednocześnie wsparcie sojusznicze wymaga czasu, a pierwsza faza kryzysu może rozegrać się wokół portów, kabli, rurociągów i szlaków podejściowych. Własne zdolności morskie zwiększają więc swobodę działania do momentu przybycia większych sił sojuszniczych oraz ułatwiają udział Polski we wspólnych operacjach.

Jaka jest przyszłość polskiej floty?

Dzisiejsza Marynarka Wojenna jest mała pod względem liczby nowoczesnych okrętów pierwszej linii, ale znajduje się w punkcie zwrotnym. Jej przyszłość zależy od terminowej realizacji Miecznika, odbudowy zdolności podwodnych w ramach Orki, dalszej rozbudowy sił przeciwminowych oraz modernizacji lotnictwa i zaplecza.

Jeżeli te elementy będą rozwijane jako jeden system, Polska może przejść od floty utrzymującej podstawową obecność na Bałtyku do formacji zdolnej do aktywnej obrony infrastruktury, ochrony żeglugi i działania na pełnym morzu. Same nowe okręty nie wystarczą, lecz bez nich odzyskanie takich zdolności również nie będzie możliwe.

O autorze

Armia24

Armia24 to portal o wojsku i militariach. Opisujemy broń, uzbrojenie, pojazdy, lotnictwo i marynarkę wojenną: ich historię, dane techniczne i zastosowanie. Wyjaśniamy, jak wygląda służba wojskowa, ile zarabiają żołnierze, jak trafić do WOT i jakie prawa mają rezerwiści. Piszemy też o wyposażeniu i sprzęcie, który przydaje się w terenie. Stawiamy na rzetelne informacje podane w przystępny sposób.

Wszystkie wpisy autora

Czytaj również