Myśliwiec kosztuje znacznie więcej niż sama cena zakupu. Według danych Government Accountability Office (GAO) godzina lotu F-16 to 26 927 USD, F-35 – 41 986 USD, a F-22 aż 85 325 USD. Przy kursie 4,60 zł za dolara daje to odpowiednio około 123 864 zł, 193 136 zł i 392 495 zł za godzinę.
Ile kosztuje godzina lotu myśliwcem?
Na pytanie, ile kosztuje myśliwiec, nie da się odpowiedzieć jedną kwotą. Trzeba rozdzielić cenę zakupu od kosztów eksploatacji. W całym cyklu życia maszyny wydatki na paliwo, części, obsługę i utrzymanie gotowości mogą przewyższyć jednorazową cenę nabycia.
Najbardziej użytecznym wskaźnikiem jest koszt godziny lotu. Raporty GAO obejmują nie tylko paliwo, lecz także wydatki związane z utrzymaniem samolotu w dyspozycji, naprawami, usługami kontraktowymi, personelem i wsparciem inżynieryjnym. Dzięki jednolitej metodologii można porównywać różne konstrukcje, choć podane kwoty nadal zależą od roku, floty i sposobu księgowania kosztów.
Koszt godziny lotu F-16, F-35 i innych maszyn
Poniższe zestawienie obejmuje wybrane myśliwce ujęte w danych GAO. Przeliczenie na złote ma charakter orientacyjny i wykorzystuje kurs 4,60 zł za 1 USD, dlatego nie należy traktować go jako aktualnej stawki rozliczeniowej.
| Model | Koszt godziny lotu (USD) | Szacunkowy koszt (PLN) |
|---|---|---|
| F-16 Fighting Falcon | 26 927 USD | około 123 864 zł |
| F/A-18E/F Super Hornet | 30 404 USD | około 139 858 zł |
| F-35 Lightning II | 41 986 USD | około 193 136 zł |
| F-22 Raptor | 85 325 USD | około 392 495 zł |
Różnica między F-16 a F-35 wynosi 15 059 USD na godzinę. W przypadku F-22 jest jeszcze większa, ponieważ jego koszt operacyjny przekracza koszt F-16 ponad trzykrotnie. Nie oznacza to jednak automatycznie, że droższy samolot jest nieopłacalny. Koszt trzeba zestawić z zadaniami, wyposażeniem i wymaganiami konkretnej misji.
Co składa się na koszt godziny lotu?
GAO stosuje szerokie ujęcie kosztów operacyjnych. Sama ilość spalonego paliwa nie pokazuje pełnego obciążenia budżetu, ponieważ samolot musi być także przygotowany, obsługiwany i utrzymywany w gotowości.
Na koszt jednej godziny lotu składają się przede wszystkim:
- Paliwo lotnicze – wydatek zależny od długości i profilu misji, masy samolotu oraz wykorzystania dopalacza.
- Części zamienne – obejmują elementy zużywające się podczas eksploatacji i podzespoły wymieniane po wykryciu usterek.
- Serwis i konserwacja – przeglądy, naprawy oraz prace wykonywane po określonej liczbie godzin lub cykli.
- Personel – koszty pracy pilotów, techników, obsługi naziemnej i osób odpowiedzialnych za planowanie lotów.
- Wsparcie inżynieryjne i kontraktowe – utrzymanie oprogramowania, dokumentacji, systemów diagnostycznych oraz pomocy producenta.
Nowsze konstrukcje są kosztowne między innymi dlatego, że wykorzystują bardziej złożone czujniki, oprogramowanie, systemy łączności i rozwiązania ograniczające wykrywalność. Technologia stealth zwiększa możliwości przetrwania w środowisku obrony powietrznej, ale wymaga specjalistycznej obsługi i infrastruktury. Z drugiej strony modernizacja może poprawić gotowość lub wydłużyć okres użytkowania, więc wpływ technologii na koszty nie zawsze jest jednostronny.
F-16 i F-35 w polskich realiach
Polska eksploatuje F-16, dlatego stawka 26 927 USD za godzinę jest ważniejszym punktem odniesienia niż sama cena zakupu samolotu. W przeliczeniu przyjętym w tym zestawieniu daje to około 124 tys. zł za godzinę. Rzeczywisty koszt konkretnego lotu może się zmieniać zależnie od rodzaju zadania, zakresu obsługi i sposobu rozliczania wydatków.
Polska zamówiła także 32 samoloty F-35A. W ich przypadku raportowana stawka 41 986 USD oznacza około 193 tys. zł za godzinę przy kursie 4,60 zł za dolara. F-35 ma zapewniać inne zdolności niż F-16, w tym niższą wykrywalność i zaawansowane przetwarzanie danych. Wyższy koszt operacyjny jest więc częścią ceny za odmienną rolę w systemie obrony powietrznej, a nie wyłącznie skutkiem większego zużycia paliwa.
Dla budżetu obronnego znaczenie ma cały koszt cyklu życia. Obejmuje on zakup samolotów, szkolenie, infrastrukturę, uzbrojenie, modernizacje i wieloletnie utrzymanie. Dlatego porównywanie wyłącznie ceny katalogowej albo pojedynczej godziny lotu może prowadzić do błędnych wniosków. Istotne są także interoperacyjność z NATO, dostępność części i wymagania operacyjne.
Cena myśliwca a jego możliwości
Dane GAO pokazują prostą zależność: bardziej złożone i zaawansowane platformy zwykle wymagają większych nakładów na utrzymanie. Nie można jednak sprowadzać oceny do rankingu najtańszych maszyn. F-16, F-35 i F-22 wykonują różne zadania i mają odmienne miejsce w systemie walki.
Największy błąd polega na myleniu ceny zakupu z kosztem użytkowania. Samolot może być relatywnie tani przy nabyciu, lecz drogi w serwisowaniu, albo kosztowny na początku i bardziej przewidywalny w późniejszej eksploatacji. Ostateczna ocena zależy od tego, jakie zdolności ma zapewnić i przez jak długi czas będzie używany.
