Ile dywizji liczy polskie wojsko?

Czym jest dywizja?

Dywizja to duży związek taktyczny, a nie pojedyncza jednostka stojąca w jednym kompleksie koszarowym. W przypadku dywizji zmechanizowanej jej trzon tworzą brygady ogólnowojskowe, uzupełniane przez pododdziały artylerii, obrony przeciwlotniczej, rozpoznania, saperów, łączności i logistyki.

W pełni ukompletowana dywizja może liczyć około 15 tys. żołnierzy, choć rzeczywista liczebność zależy od przyjętej struktury i stopnia rozwinięcia. Za dowodzenie odpowiada dowództwo dywizji ze sztabem, a poszczególne brygady i pułki realizują zadania bojowe oraz zabezpieczające. Na jej strukturę składają się zwykle:

• Brygady ogólnowojskowe – pancerne, zmechanizowane lub zmotoryzowane, które prowadzą podstawowe działania bojowe.
• Pułki i dywizjony wsparcia – w tym artyleria, obrona przeciwlotnicza, rozpoznanie oraz wojska inżynieryjne.
• Bataliony dowodzenia, remontowe i logistyczne – zapewniają łączność, naprawy, transport, zaopatrzenie i kierowanie działaniami.

Dlatego sama obecność dowództwa dywizji nie przesądza jeszcze o jej sile. Do działania potrzebne są podległe brygady, sprawny system dowodzenia, sprzęt, amunicja, zapasy paliwa oraz wyszkolone załogi.

Ile dywizji ma Polska?

W strukturze Wojsk Lądowych funkcjonuje sześć dywizji. Cztery z nich są związkami istniejącymi od lat, natomiast dwie kolejne są formowane jako nowe struktury. Ich status i znaczenie operacyjne nie są jednak takie same:

Największe znaczenie w pierwszej fazie kryzysu mają 16. Pomorska Dywizja Zmechanizowana i 18. Dywizja Zmechanizowana. Są rozmieszczone bliżej wschodniej flanki i kierunków, na których wymagane byłoby szybkie rozwinięcie wojsk. W ich przypadku chodzi o zdolność do rozpoczęcia działań w krótkim czasie, a nie o deklarację, że każda brygada i każdy element dywizji ruszy jednocześnie.

11. i 12. dywizja istnieją od dawna, ale ich formalne istnienie nie oznacza pełnej gotowości w każdym momencie. W razie kryzysu część pododdziałów może wymagać uzupełnienia żołnierzami rezerwy, dostarczenia sprzętu albo rozwinięcia zaplecza logistycznego. Z kolei 1. Dywizja Piechoty Legionów i 8. Dywizja Piechoty Armii Krajowej pozostają inwestycjami organizacyjnymi, których budowa wymaga czasu.

Dlaczego sześć dywizji nie oznacza sześciu gotowych armii?

W terminologii wojskowej liczy się nie tylko liczba związków taktycznych, lecz także ich gotowość. Dywizja pierwszego rzutu powinna móc rozpocząć działania w krótkim czasie, zwłaszcza na obszarze bezpośredniego zagrożenia. Jednostka drugiego rzutu może potrzebować czasu na mobilizację, uzupełnienie stanów i skoncentrowanie pododdziałów.

Różnica między stanem etatowym a rzeczywistą siłą jest szczególnie widoczna przy rezerwie. Nie wystarczy powołać ludzi przeszkolonych jako podstawowi żołnierze. Brygada potrzebuje także kierowców, operatorów pojazdów, działonowych, mechaników, specjalistów łączności i dowódców niższych szczebli. Bez tych kompetencji sprzęt pozostaje niewykorzystany, a pododdział nie osiąga pełnej wartości bojowej.

Podobnie wygląda kwestia uzbrojenia. Zamówiony sprzęt nie jest jeszcze sprzętem gotowym do użycia. Najpierw musi zostać dostarczony, przyjęty do jednostki, zintegrowany z systemem dowodzenia i obsadzony wyszkolonymi załogami. Potrzebne są także części zamienne, amunicja, paliwo, warsztaty oraz odpowiednia infrastruktura.

Liczba dywizji opisuje strukturę sił zbrojnych, ale o ich wartości operacyjnej decydują ukompletowanie, wyszkolenie, logistyka i czas potrzebny do rozpoczęcia działania.

Co ogranicza gotowość bojową?

Największe znaczenie mają czynniki, które często nie są widoczne w prostych zestawieniach liczbowych:

• Ukompletowanie etatów żołnierzami oraz dostępność wyszkolonych rezerwistów.
• Liczba sprawnego sprzętu i wyszkolenie jego załóg.
• Dostęp do amunicji, paliwa, części zamiennych i zaplecza remontowego.
• Sprawność dowodzenia, łączności, rozpoznania i wymiany informacji.
• Gotowość infrastruktury, magazynów, poligonów i tras przemieszczania wojsk.

Formowanie nowej dywizji jest procesem wieloletnim. Trzeba stworzyć nie tylko dowództwo, lecz także brygady, bataliony, jednostki wsparcia, magazyny, warsztaty, koszary i system szkolenia. W przypadku 1. Dywizji Piechoty Legionów planowano rozmieszczenie pododdziałów między innymi w rejonie Ciechanowa, Kolna, Grajewa i Czerwonego Boru. Sama budowa struktur oraz nabór żołnierzy nie tworzą jednak od razu pełnej zdolności operacyjnej.

Podobny problem dotyczy kadry. Dowódcy wyższych szczebli nie zastąpią doświadczonych dowódców kompanii, plutonów i drużyn, mechaników ani specjalistów od logistyki. Tych kompetencji nie da się szybko uzupełnić samą decyzją organizacyjną.

Odpowiedź na pytanie „dywizja – ile w Polsce?” brzmi więc: sześć formalnie istniejących dywizji Wojsk Lądowych, z czego dwie są w trakcie formowania. Ich realna gotowość jest zróżnicowana, dlatego liczby tej nie należy utożsamiać z sześcioma w pełni rozwiniętymi związkami gotowymi do natychmiastowego wejścia do walki.